Als ieder seconde telt... /reageer

Als ieder seconde telt...

Sinds een halve eeuw heeft de wetenschap de sport ontdekt. Of andersom. Hoe dan ook gaat de innovatie in de sport in rap tempo voort. Doel: sneller, hoger, verder. Nederlandse successen zijn de klapschaats en de kunst kunstijsbaan. Maar er gebeurt veel meer. De tijd dat de ‘atlete van de eeuw’, Fanny Blankers-Koen de bijnaam ‘de vliegende huisvrouw’ kreeg, lag in 2008 precies zestig jaar achter ons. Blankers-Koen verdiende de eretitel met vier gouden medailles op de Olympische Spelen in Londen in 1948. Een tijd waar je op wereldniveau kon presteren en sport er blijkbaar bijdoen.

Dat is nu wel anders. Topsport is een dagtaak en omgeven door een industrie waarin volgens het Amerikaanse tijdschrift Sports Business Journal alleen al in de Verenigde Staten per jaar meer dan 200 miljard dollar omgaat. Dat is het dubbele van de Amerikaanse auto-industrie en zeven maal ‘Hollywood’. Over de omzetten die de Europese sportindustrie maakt is het moeilijker betrouwbare cijfers te krijgen. Schattingen lopen uiteen van 37 tot 407 miljard euro. Dat laatste cijfer zou goed zijn voor 3,7 procent van het BBP van de EU, en werkgelegenheid voor vijftien 15 miljoen mensen. Sprekender zijn dan misschien de cijfers van grote voetbalclubs als Real Madrid en Manchester United. Die zetten direct en indirect per jaar rond de 300 miljoen euro om. De organisator van de Tour de France, de ASO, haalde in 2005 een omzet van 120 miljoen euro. Het zijn indicaties, maar duidelijk is: sport is big business. Of investeren in sportinnovatie loont, is de vraag.

Zenderen

TNO heeft samen met PSV het systeem LPM Soccer 3D ontwikkeld voor het meten van tactiek en prestatie van een individuele sporter en van een team. De spelers dragen daarvoor hesjes met zenders. Rond het veld staan ontvangers en camera’s. Van iedere speler kan tot op vijf centimeter nauwkeurig de plaats worden bepaald. Een laptop langs de kant van het veld toont in 2D of 3D van elke speler de afgelegde weg, de snelheid en de versnelling, en de hartslag. Veldbezetting, de onderlinge afstanden en het gezichtsveld van de spelers zijn ook te zien. Inmotio, een joint venture van TNO en Abatec Electronic (Oostenrijk) brengt dit pakket op de markt. Het systeem wordt inmiddels ook toegepast bij andere sporten zoals schaatsen. Inmotio levert software en werkt aan de ontwikkeling van video, databases en real time draadloze toepassingen.

‘Die markt is sterk in beweging’, zegt René Wijlens uit, manager bij InnosportNL, een samenwerking van NOC*NSF en TNO Sport. ‘Bij fitnessbedrijven speelt innovatie van producten en diensten al enige tijd. In de overige sporten is er nu een professionaliseringsslag gaande.’ Bij sportprestaties staat bij de meeste sporters het winnen nog steeds voorop. Maar de prestaties komen met het naderen van de fysieke grenzen van de mens steeds dichter bij elkaar te liggen. En ook de financiële belangen zijn groter door de opkomst van de sportspektakels, de televisierechten en de sponsorcontracten. Dat maakt dat de wetenschap zijn intrede heeft gedaan in de sport. Voor het pakken van die ene honderdste seconde op de concurrent kan het type pak, de schoen, het tandwiel en de fysieke of mentale voorbereiding beslissend zijn.

‘Rondom de sport is zo een in belang toenemende innovatieve industrie ontstaan,’ legt Wijlens uit. ‘Nederland speelt daarin een belangrijke rol. Met name in de voor de hand liggende terreinen zoals schaatsen, zwemmen en fietsen.’ Met als bekendste voorbeelden de klapschaats, het haaienvinnenzwempak en de kunst kunstijsbaan. Maar er is meer te melden, benadrukt Wijlens. ‘Sport was vooral fun, maar professionaliseert zowel in de topsport als in de zogenaamde breedtesport. Er is nu markt voor producten die prestaties kunnen verbeteren voor sportbeoefenaars in beide groepen.’