Bedrijfsafval biedt kansen voor grondstoffenschaarste /2 reacties

Bedrijfsafval biedt kansen voor grondstoffenschaarste

Hergebruik van afval biedt volop kansen voor de industrie. Maar het economsch tij zit tegen en investeringen zijn hoog. Toch wisten de gemeenten Amsterdam, Zaanstad, de Amsterdamse haven en Partners for Innovation in de afgelopen jaren vier projecten op te zetten om van afval weer een grondstof te maken.

Het project ‘Afval=Grondstof’ is een gezamenlijk initiatief van de Haven Amsterdam, de gemeente Zaanstad en de gemeente Amsterdam (Dienst Milieu en Bouwtoezicht) en is officieel van start gegaan in september 2009. Partners for Innovation is in januari 2011 gevraagd om het project ‘Afval=Grondstof’ een succesvol vervolg te geven. De doelstelling was om gedurende de projectperiode minimaal vier projecten op te zetten, die passen binnen de doelstellingen van het programma. Enkele van de onderzochte reststromen zijn hieronder kort beschreven, inclusief mogelijkheden voor vervolgprojecten.

Fosfaatrijke stromen

Fosfaat is een verbinding van fosfor met zuurstof en is belangrijk voor mensen, dieren en planten om te leven. De vraag naar fosfaat neemt toe, maar volgens deskundigen is er hooguit nog voor 100 jaar fosfaat voorradig wereldwijd. Dit is een groot probleem voor de voedselproductie en zou kunnen leiden tot hongersnood en politieke spanningen.

Fosfaat is één van de belangrijkste bestanddelen van kunstmest. In Europa wordt bijna al het fosfaat geïmporteerd. Uiteindelijk wordt 15% daarvan weggespoeld via het riool. Door fosfaatterugwinning kan Europa minder afhankelijk worden van de import van fosfaaterts. Bovendien zijn er geen alternatieven voor fosfaat.

Huidige situatie (dichte pijlen) en beoogde situatie (gestippelde pijlen).

ICL Fertilizers is één van de grootste producenten van kunstmest ter wereld en is geïnteresseerd in alternatieve bronnen voor fosfaat om de voorraden te sparen en transport te beperken. In de Regio Amsterdam zijn verschillende bedrijven die afvalstromen hebben met fosfaten. Denk aan WaterNet, RWZI, Cargill, Orgaworld, en diverse voedingsmiddelenbedrijven in Zaanstad.

De kunstmestproducent is in 2011 bezig geweest met het regelen van de benodigde vergunningen bij de Provincie Noord-Holland. Dat is inmiddels vrijwel rond. Begin 2012 wordt de investering gedaan in enkele silo’s en een transportband om de fosfaatrijke reststroom in het productieproces van ICL te kunnen inbrengen.

Houtachtige reststromen

Diverse bedrijven in de haven van Amsterdam en Zaanstad hebben houtachtige reststromen, zoals houten pallets, stuwadoorshout, resthout, cacaodoppen, etc. Een deel hiervan gaat naar de spaanplaatindustrie in Duitsland of België en een deel wordt bijgestookt in energiecentrales. Houtafval is er in drie klassen: A-hout (schoon en onbehandeld hout), B-hout (geverfd en gelakt hout, plaatmaterialen) en C-hout (verduurzaamd hout).

Van Wessem Houtbewerking verkoopt momenteel houtschaafsel (krullen) en zaagsel dat gebruikt wordt als bodembedekker voor paardenboxen en bloembedden. Het bedrijf heeft een machine voor het verkleinen van hout naar houtsnippers. Met de huidige vergunning kan het bedrijf A-hout inzamelen en verwerken tot pallets. Die worden verkocht aan particulieren en bedrijven met houtkachels en aan biomassa energiecentrales, zodat de reststroom met een hoger rendement kan worden ingezet.

Restwarmte

Ahold Coffee Company (ACC) is één van de grootste koffieproducenten in Nederland en levert producten aan grootwinkelbedrijven en groothandelsbedrijven. ACC heeft veel warmte over, die vrijkomt bij het branden van de bonen.

Wine Excel is een wijn bottelbedrijf gespecialiseerd in de inkoop, het bottelen en de verkoop van wijnen voor de grotere supermarktketens, slijterijen en horeca. Wine Excel heeft warmte nodig voor het sealen van producten, het opwarmen van de wijn (in de winter), en het opwarmen van spoelwater. Ze stoken met gas, waarmee het water wordt opgewarmd. Warmte van ACC zou op de boiler aangesloten kunnen worden. De afstand warmtebron en warmte vraag is ongeveer 50 -100 meter.

Op dit moment wordt er een plan gemaakt om warmte aanbod en vraag op elkaar aan te sluiten.

Conclusies:

• Bedrijven zijn zich over het algemeen bewust van de kosten van afval en staan open voor mogelijkheden om kosten te besparen en hoogwaardige toepassingen te vinden voor reststromen. Het ontbreekt soms aan tijd, contacten en kennis om dit daadwerkelijk op te pakken.

• De afvalmarkt is behoorlijk concurrerend en afvalverwerkers bezoeken regelmatig hun klanten om te bekijken of er meer mogelijk is met de beschikbare afvalstromen. De overcapaciteit van verbrandingsinstallaties maakt het economisch gezien minder snel rendabel om reststoffen te recyclen. De “gate-fee” voor brandbaar afval ligt momenteel tussen de 50 tot 80 euro/ton.

• Gedurende het project zijn er een aantal interessante business kansen gevonden. Door het onzekere economische klimaat en de vaak hoge benodigde investeringen, duurt het soms lang voordat projecten daadwerkelijk van start gaan.

Ook interessant:

Maïsafval krijgt een bestemming; DSM maakt er biobrandstof van
Wat maak je van gras? Vezelkoek, grasmelk, zelfs kunststof
Ecoferm maakt een kringloop door productie van vlees, energie en algen
Universiteit maakt schone diesel en benzine uit eigen afvalhout

Reageren via Facebook

Over Siem Haffmans

Siem Haffmans is management consultant bij Partners for Innovation, social entrepeneur bij Ragbag® en gastdocent aan de Rietveld Academy, TU Delft en het Nederlands Verpakkingscentrum.
http://nl.linkedin.com/in/siemhaffmans