Biologisch niet extra lekker of gezond /5 reacties

Onbespoten

Zijn biologische producten dan niet op zijn minst gezonder vanwege het vrijwel ontbreken van pesticide-residuen? Van de Vijver: “De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid heeft regels opgesteld over de toegestane soorten en hoeveelheden bestrijdingsmiddelen, op een zodanige manier dat er geen effect op de gezondheid zou moeten zijn. In dat opzicht maakt het dus niet uit of je bespoten of onbespoten voedsel eet. Maar het cocktaileffect is nooit berekend. Eigenlijk weten we niet echt wat die middelen in ons lichaam doen. Niemand kan ooit geen enkel risico garanderen. Bij bio-producten weet je in elk geval zeker dat je het niet binnenkrijgt en dat is voor veel consumenten een belangrijk argument.”

Er is overigens een heel scala aan redenen waarom mensen biologische producten kopen, zegt Van de Vijver. “Rondom crises in de veeteelt, zoals BSE en varkenspest, zie je altijd dat meer mensen overstappen naar biologisch. Dat geeft dan een veiliger gevoel. Naast gezondheid zijn milieu en dierenwelzijn vaak redenen om bio te kiezen, en op die punten scoort de biologische methode ook werkelijk veel hoger.”

Misschien komt het erop neer dat consumenten dit zelf foutief hebben doorgetrokken langs de lijn ‘beter voor het milieu, beter voor het vee, dus ook beter voor mijzelf’? “Dat zou kunnen,” zegt Van de Vijver. Maar ze benadrukt dat de regels waaraan biologische boeren zich moeten houden, niet per se te maken hebben met kwaliteit: “Het gaat meer om een ecologisch systeem. Dus dat je geen chemische middelen gebruikt om een plaag te bestrijden, maar probeert te voorkomen dat zo’n plaag vat kan krijgen op je gewas. Maar ik denk dat dit aspect minder leeft bij de consumenten.”

Brief aan Tweede Kamer

Ook (voormalig) minister Verburg van LNV blijkt onlangs aan de Gezondheidsraad te hebben gevraagd eens uit te zoeken of biologisch geproduceerde levensmiddelen ook gezonder zijn. Op 19 augustus jl. liet zij de Tweede Kamer in een brief weten: “De Gezondheidsraad concludeert op basis van uitgebreid literatuuronderzoek dat er geen wetenschappelijk aantoonbare verschillen zijn in de voedingskundige kwaliteit en de gezondheidseffecten tussen regulier en biologisch geteelde gewassen.”

Langzame groei

Het opvallendste groeiverschil tussen biologische en reguliere gewassen is dat de biologische gemiddeld langzamer groeien. Van de Vijver legt uit dat dat ten eerste komt doordat ze geen kunstmest krijgen maar compost, dat langzamer wordt opgenomen. Ten tweede steken ze een deel van hun energie in hun afweer, omdat ze niet worden geholpen door pesticiden. Over die rustigere groei zegt Kees van Wijk van Praktijkonderzoek Plant & Omgeving: “Bio-producten hebben daardoor meestal een hoger droge-stofgehalte. Ze bevatten dus minder water. Dat geeft een wat andere textuur en soms een andere smaak, maar dat is overigens niet altijd positief.”

Van Wijk is mede-auteur van de in 2006 verschenen literatuurstudie ‘Onderscheid op Kwaliteit’, waarin van een aantal belangrijke vollegrondsgroenten de stoffen in beeld worden gebracht die verantwoordelijk zijn voor de smaak en gezondheidsbevorderende effecten. Daarin wordt geconcludeerd dat biologische teeltwijze daarin geen structureel verschil oplevert. Verder blijkt er ook een smaak-risico te kleven aan de biologische bemestingsmethode: afhankelijk van de temperatuur en vochttoestand van de bodem kan de hoeveelheid vrijkomende mineralen uit organische mest nogal variëren, waardoor zich plotselinge groei-explosies kunnen voordoen die de textuur juist negatief beïnvloeden.

Een ander effect dat meespeelt in de kwaliteit is dat als de afzetketens korter zijn, er een verser product in de winkel ligt met meer vitamines. Van Wijk: “Bij biologische producten is die keten vaak korter, omdat het niet via een veilingorganisatie gaat, maar dat ligt dus niet aan de producten zelf.” Van de andere kant stelt zijn rapport dat de versheid van het biologische product in de winkel juist vaak weer niet optimaal is door lage omloopsnelheid, minder koelvitrines en terughoudendheid tegen verpakking. Zo speelt er van alles mee wat de kwaliteit van het product uiteindelijk beïnvloedt.