Tweet

'Boeiuh' vertolkt de stem van de stille generatie /2 reacties

Welke consequentie heeft dat?
“Dat leidt, júist bij de intelligentere jongere, tot schouderophalen. Minder intelligentie biedt meer gemoedsrust: de wereld doorgronden is toch geen prioriteit, dus blijft de teleurstelling ook uit als het niet lukt.”

De ondertitel van je boek luidt ‘Het stille protest van de jeugd’. Waar bestaat dat protest precies uit?
“Vroeger protesteerde je met een bordje op de Dam als je het ergens niet mee eens was. ‘Ban de bom’, riepen we dan. Nu zijn we relatief erg stil: er zijn 26 oorlogen gaande, de inval in Irak hebben we zelfs live meegemaakt. Toch was er in de afgelopen vijf jaar maar één jongerendemonstratie tegen die oorlog. De organisatie zei teleurgesteld te zijn in de lage opkomst. ‘Het was te mooi weer’, was hun verklaring. Maakt het ons dan niet uit of het oorlog is of niet? Nee, dat het is niet. Wij protesteren in stilte. Dat heeft enerzijds met een gevoel van onmacht te maken: wat kan ik nou aan al die enórme problemen in de wereld doen? Protesteren in een optocht staat misschien leuk op het plaatje in de krant, maar is ook gewoon naïef: alsof Bush of Bin Laden zich daar iets van aantrekt! Anderzijds willen we ook niet bijdragen aan het probleem. Door je afzijdig te houden, los je misschien niks op, maar word je ook geen onderdeel van de strijd. De oorlog in Irak is een goed voorbeeld. Ik denk dat bijna niemand volmondig achter Bush staat. Maar wat is het alternatief: Saddam Hussein? Kiezen is eigenlijk onmogelijk, dus kies je niet. Niet voor niets is het boek ‘Besluiteloos’ van Benjamin Kunkel een wereldwijde bestseller. Dat is ‘stil protesteren’.”

Kan het protest zich niet ook tegen de jeugd keren? Als je je nu onttrekt aan deelname aan de maatschappij, worden er misschien wel beslissingen genomen die niet terug te draaien zijn.
“Ja, dat klopt. Dat gevoel is er nu bovendien ook al. Er wordt van alles besloten wat niet meer terug te draaien is. Maar weten wij het beter, dan? De ‘waarheid’ is een diffuus begrip geworden; wat in het belang van de één is, is juist ten nadele van een ander. Zo zei een medestudente van mij laatst: ‘Ik wil wel vegetariër worden, want dat is goed voor de dieren. Maar als ik meer soja eet, help ik het regenwoud om zeep’. Bijna alle problemen vertonen die paradox. Als je de vrijheden van de samenleving wilt beschermen tegen terreur, kun je alleen die vrijheden zélf aan banden leggen. Als je de wereld wilt behoeden voor een warmer klimaat, moet je de levenswijze opgeven die je juist probeert te behouden! Onvermijdelijk haal je dan je schouders op. Het probleem is: dat lost niks op. Het goede is: het maakt ook niks erger.”

Hoe zal de passieve en individualistische houding van de huidige jeugd de media beïnvloeden?
“Wat mij betreft trekken media tot nu toe, onder aanvoering van Irene Costera Meijer, precies de verkeerde conclusies in hoe ze jongeren moeten bedienen en benaderen. Alles moet ‘leuk’, ‘snel’, ‘hapklaar’ en vooral niet te ingewikkeld zijn. Immers, de MTV-generatie is snel afgeleid en nog sneller verveeld. Het credo is: de aandacht vasthouden met een filmpje hier, een zapservice daar en een cliffhanger aan het einde.”

Wat is daar mis mee?
“Mijn idee daarover is: je creëert daarmee juist een kortere aandachtsspanne. Ik heb ook al moeite om een uur naar een diepgaand gesprek te luisteren. Ik ben het simpelweg niet meer gewend. Door het nieuws daarop aan te passen, maak je dát alleen maar erger. De nieuwsshow van NOVA en BNN, die jongeren met satire en leukigheid bij het nieuws wil betrekken, is wat mij betreft het paard achter de wagen spannen; als het nieuws zonder Lama-presentator Patrick Lodiers niet interessant genoeg is, waarom zou ik wél kijken als Lodiers erover begint? Ook de Metro en de Spits veroorzaken die houding: iedereen leest het, maar niemand onthoudt het. Dat is immers ook de bedoeling niet. Media moeten zich dus juist niet laten beïnvloeden door wat zij denken dat jongeren ‘leuk’ vinden. Ze moeten serieuze, diepgaande en kwalitatieve programma’s maken, dan kijken we heus wel. Een succesformule zoals ‘Idols’ vijftig keer in een andere jasje hangen omdat het ‘werkt’; dáár prikken jongeren dus doorheen.”

Ouderen interpreteren je boek vaak als een protest tegen de jeugd. Waarom ís het dat niet?
“Zoals ik al eerder zei: de samenleving krijgt de jeugd die ze veroorzaakt. Ik klaag niet het gevolg (desinteresse, passiviteit) aan, maar juist die maatschappelijke oorzaken. Jongeren worden namelijk door oudere generatie zelden écht serieus genomen: ‘Kom jij ook naar het debat? Er is bier, en Georgina Verbaan komt ook!’ Pfff…”

Waarom maak jij je wél druk?
“De stilzwijgende generatie spreekt niet. Iemand moet het verwoorden. Overigens maak ik me geen illusies, hoor. Ik vind het al heel wat als ik herkenning oproep. Van de mailtjes waarin scholieren me schrijven dat ze zo blij zijn dat iemand hun ongenoegens heeft verwoord, word ik al blij genoeg.”

Wat zijn je favoriete schrijvers en denkers?
“Tot mijn grootste inspiratiebronnen behoren Friedrich Nietzsche en de Amerikaanse komiek (wijlen) Bill Hicks. Allebei mysantropen, mensenhaters eigenlijk. Maar waarom? Omdat ze een betere wereld voor ogen hebben! Ze klagen de mensheid aan door het voor de mensheid op te nemen; die paradox fascineert me. Mijn eigen kleine bijdrage is hier dus een afgeleide van: verdedigen wat iedereen juist verwerpt; van desinteresse een kwaliteit maken en van idealisme juist een hel.”

www.boeiuh.com

Dit artikel verscheen eerder op Independent Minds.