Boek uit? Gun het een ander via de bibliotheek van de wereld /reageer

Boek uit? Gun het een ander via de bibliotheek van de wereld

Een goed boek is een dierbaar bezit. Maar wat als het uit is? Verkopen kan, weggeven ook. Maar weggooien? Nee, dat hoort niet, je gooit een boek niet zomaar weg. In de boekenkast dan maar? Waar het na verloop van tijd met al die andere boeken alleen maar staat te verstoffen?

Een goed boek verdient steeds nieuwe lezers. De bekende Amerikaanse schrijver Henry Miller zei het al, boeken horen niet in een kast. Boeken moeten constant in beweging zijn. Meer nog dan geld, want boeken vertegenwoordigen in zijn ogen oneindig veel meer dan geld. Henry Miller was een bookcrosser avant la lettre.

Henry Miller:

Boeken behoren constant in beweging te zijn. Meer nog dan geld, want boeken vertegenwoordigen oneindig veel meer dan geld.

Reisboeken

Het zou mooi zijn om boeken te kunnen volgen op een avontuurlijke reis van lezer naar lezer, bedacht Ron Hornbaker. De Amerikaanse zakenman zette hiervoor in 2001 de website Bookcrossing.com op. Nu, tien jaar later, is het een wereldwijde bibliotheek met de grootste verzameling boeken op aarde. Uit 130 landen zijn leden geregistreerd, bookcrossers geheten, die samen ongeveer zeven miljoen boeken hebben aangemeld en elders vrijgelaten. Het aantal leden stijgt nog steeds. Eind oktober 2010 is het respectabele aantal van 900.000 overschreden. Op naar het miljoen!

In de Verenigde Staten vind je de meeste bookcrossers: ruim 300.000. Nederland is, gerekend op 1 mei 2010, met ruim 18.000 bookcrossers groter dan Frankrijk (15.000) en België (3.200), maar kleiner dan Duitsland (58.000). Overal ter wereld worden boeken vrijgelaten, tot in China, Uzbekistan en Nepal toe. Op de website staat een overzicht met per land het aantal boeken. Hierbij valt op dat Spanje het hoogste aantal heeft: maar liefst 30.416 boeken. Ter vergelijking: in Nederland zijn dat in dezelfde periode 1.297 en in de Verenigde Staten 5.942.

Dat er in Spanje zoveel boeken de ronde doen, kan te maken hebben met de crisis. Gratis boeken verspreiden en lezen bespaart de aankoop van zowel boeken als boekenkasten. Er is dus financieel voordeel, zoals al eerder in het televisieprogramma Kassa aan de orde kwam. Ook is er winst op het gebied van duurzaamheid, bomen houden van bookcrossing.

Hoe werkt het?

Het idee is even simpel als doeltreffend: een boek labelen, doorgeven en volgen. Je meldt een boek aan bij Bookcrossing.com, geeft het een unieke code en laat het vervolgens ergens achter in de openbare ruimte. Klaar om te worden gevangen, zoals bookcrossers dat noemen.
Dat kan zijn in de trein, op een terras, in een café of in een wachtkamer van een tandarts. Wie het boek vindt, kan het meenemen en lezen. Is het boek uit? Dan kan het opnieuw worden vrijgelaten.
De lezer, op zijn beurt, kan op de website aan de hand van de unieke code, een bericht over het gevonden boek achterlaten. Leuk voor degene die het boek neerlegde en voor alle anderen die dat boek ook in handen hadden. Door de registratie is het boek van lezer naar lezer te volgen.

De mooiste boeken

In de New York Times verhaalt Michelle Slatalla in het artikel Love that book? Then set it free hoe zij voor het eerst een boek ergens achter wil laten. Zij kiest voor een een wachtkamer in een groot ziekenhuis bij haar in de buurt. Terwijl zij probeert zich zo normaal mogelijk te gedragen en zich ondertussen buitengewoon ongemakkelijk voelt, weet ze toch ongemerkt haar boek te vondeling te leggen. Daarna wil ze zo snel mogelijk weten wie haar boek heeft gevonden en waar het daarna terecht zou komen. Ze houdt de website nauwlettend in de gaten op berichten over de reis. Als er niet snel genoeg naar haar zin een reactie komt, gaat ze zelfs terug naar het ziekenhuis om te kijken of haar boeken nog liggen daar waar zij ze heeft achtergelaten.

Bookcrossers zijn gek op boeken en op lezen en nieuwsgierig naar waar ‘hun’ boeken zijn terecht gekomen. Op het forum wisselen zij allerlei ervaringen uit: zoals tips over het loslaten, het zogenaamde ‘releasen’ van boeken en over evenementen. In 2010 was er een BookCrossing Convention in Amsterdam.

Henriëtte Frans uit Amsterdam vertelt in het televisieprogramma Kassa hoe ze in haar stamkroeg met bookcrossing in aanraking kwam. Daar ontdekte zij op een dag een plank met een hele rij boeken met daarnaast aan de muur een poster over bookcrossing. Het is toch een beetje een raar idee om zomaar boeken van de plank te pakken, merkte ze. Heel voorzichtig zoekt ze drie boeken uit en neemt ze mee naar huis. Ze raakt enthousiast. Ze verhaalt over boeken die wel aanspreken, maar die je toch niet zo gauw zo kopen. Is het gratis, dan laat je je overhalen om ze toch maar eens mee te nemen. ‘Zo heb ik de mooiste boeken gevonden, boeken die ik anders nooit zou hebben gelezen. En voor niks!’

Openbare leesplanken

Naast boeken zomaar ergens neerleggen, zijn er ook andere manieren om ze te verspreiden. Zo zijn er vrij toegankelijke leesplanken, Official BookCrossing Zones (OBCZ). Op meer dan honderd plaatsen in Nederland, zoals in de stamkroeg van Henriëtte Frans, zijn deze te vinden. Dat kunnen zijn een café, wijkcentrum, boekhandel en een strandpaviljoen. Ook openbare bilbiotheken en zelfs een universiteit (Nijenrode) hebben een OBCZ.

Ook zijn er boekenringen, waar deelnemers zich voor kunnen opgeven om een bepaald boek te lezen. De deelnemers van de ring sturen het boek naar elkaar door en het boek komt uiteindelijk weer terug bij de starter van de ring. Een variant hierop is dat een boek niet naar de starter teruggaat - de laatste lezer is vrij het boek ergens los te laten.
Tot slot zijn er boekendozen met boeken rond een bepaald thema. De ontvanger van de doos haalt er de boeken uit die hij of zij wil lezen, vult de doos aan met evenveel andere boeken over hetzelfde thema en stuurt de doos verder.

Warenhuizen, winkels en wachtkamers

Er is een Nederlandse steunsite met een forum waar Nederlandstalige BookCrossers elkaar onder andere op de hoogte brengen van waar zij boeken hebben neergelegd. Dat kan zijn in persbakken op het station in Den Haag, in de trein van Amsterdam naar Maastricht, bij de OCBZ’s in de Amsterdamse café’s, op Schiphol Airport in aankomsthal 3 en in vertrekhal 1, bij een tandarts in Hoogezand, bij de C1000 in Siddeburen, in boekhandel Bruna op het station van Leeuwarden, op de boot naar Terschelling of op de leestafel van hotel New York in Rotterdam. Bushokjes en wachtkamers zijn populair, evenals restaurants, café’s en winkels als Xenos en Albert Heijn. Er zelfs iemand die al 45 boeken heeft achtergelaten bij Ikea in Hengelo, waaronder een kookboek. Zij legde het in een keuken van dit woonwarenhuis.

Reageren via Facebook

Reacties

Over Leidy Jelsema

Leidy Jelsema is vakdocent Nederlands en didactiek, tekstschrijver, educatief auteur, redacteur en examinator. Zij studeerde pedagogiek en volgde de opleiding Journalistiek voor Academici. Specialisatie: taalbeheersing. Zij heeft interesse in communicatie, psychologie, sociologie, innovatieve duurzaamheid, dieren en natuur.