Democratisering helpt natuurbehoud niet in Indonesië /reageer

Natuurbescherming zonder verplichtingen

Wie de de beleidsvorming rondom natuurbehoud analyseert, en de wetgeving en implementatie daarvan in de afgelopen 20 jaar in Indonesië ziet dat het debat over natuurbehoud in Indonesië te vrijblijvend wordt gevoerd. De intern verdeelde overheid spreekt weliswaar de intentie uit om aan natuurbehoud te doen; in de praktijk blijkt dit een strategie om toegang tot de natuur te behouden of te verkrijgen dan wel om critici de mond te snoeren. Parlementsleden, NGOs noch burgers dwingen de regering om transparant te zijn en verantwoording af te leggen over haar specifieke interpretatie van populaire begrippen als ‘natuurbehoud’, ‘duurzame ontwikkeling’ en ‘participatie’. Deze begrippen dienen voornamelijk om de voor de overheid handige - voormalig autoritair afgedwongen - illusie van een politieke consensus in stand te houden.

Een voorbeeld van waar dit op deze manier gebeurt is het nationale park Pulau Seribu (ten noorden van Jakarta) waar parkbeheer en gebruikers met de mond parkregels erkennen; in de praktijk blijkt deze erkenning niet meer dan een lippendienst, met als gevolg een vernield koraal en wederzijds wantrouwen. Onder Soeharto had het niet ter verantwoording roepen van de overheid vooral te maken met de angst om buitengesloten te worden van het debat. De onderzoekster legt bloot dat er tegenwoordig meer ruimte is om kritiek te uiten. Maar de critici lijken vaak - door een aangeleerde onkritische houding - uiteindelijk niet kritisch en doortastend genoeg om de overheid tot veranderingen te kunnen bewegen, of - overtuigd dat het debat en zijn uitkomst er in de praktijk toch weinig toe doen - te cynisch om publiekelijk tegen de overheid in te gaan.

Tekenen van verandering

Toch zijn er enkele tekenen van verandering. Een aantal NGOs durfde het aan om een wetsvoorstel te lanceren dat doelde op een radicale herverdeling van macht weg van de machtige departementen naar locale gemeenschappen. Zij bleken vooralsnog echter niet in staat het debat tegen de ministeries voor bosbouw en mijnbouw te winnen. Meer succes hadden sommige parkwachters en bewoners van Pulau Seribu die de durf toonden om met argumenten te strijden voor een nationale parken beleid dat gericht was op daadwerkelijke effecten in de praktijk. Hun strategie heeft geresulteerd in betere werkomstandigheden en een eigen parkbeleid gericht op ‘natuurproductie’, waarin men probeert nieuw koraal voor het park en de export te kweken.

Opvoeden

De politieke ontwikkeling in Indonesië zouden gebaat zijn bij het openlijk erkennen van het naast elkaar bestaan van verschillende, even legitieme belangen en bij het ontwikkelen en implementeren van nieuwe regels voor de politieke strijd. Deze zouden gericht moeten zijn op het in het gesprek blijven van actoren met verschillende belangen en op materiële effectiviteit van beleid. Wat helpt zijn het oprichten van overlegorganen in nationale parken, het formuleren van objectieve criteria voor het wegen van verschillende belangen en de verplichting om beslissingen op elk politiek niveau op goed onderbouwde argumenten te baseren en deze openbaar te maken. Daarnaast is er meer aandacht nodig voor het opvoeden tot kritische burgers. Debattraining en scholing in discours analyse zouden hier een nuttige rol kunnen spelen.

Julia Arnscheidt verdedigde haar proefschrift dinsdag 20 januari 2009.

Reageren via Facebook

Reacties

Over Julia Arnscheidt

Julia Arnscheidt is onderzoeker bij het Van Vollenhoven Instituut van de Faculteit der rechtgeleerdheid aan de Universiteit Leiden. Ze deed de afgelopen jaren onderzoek in Indonesë.