Tweet

Dik zijn zit in onze genen /3 reacties

Twee remedies

We kunnen volgens Pijl twee dingen doen om het hoofd te bieden aan de epidemie van overgewicht. We kunnen proberen om (1) in te grijpen in het biologische systeem dat onze vetmassa controleert en (2) de omgeving zo te veranderen dat iedereen gedwongen wordt verstandig te eten en meer te bewegen.

1 | Ingrijpen in biologische systeem

Diabetes is een zeer complexe ziekte. De voedselinname en de suiker- en vetstofwisseling worden op elkaar afgestemd door de wisselwerking tussen een groot aantal weefsels en de hersenen. Bijna alle medicamenten die op dit moment beschikbaar zijn voor de behandeling van overgewicht grijpen in op slechts een enkele component van dit complexe netwerk. Pijl vindt ze niet effectief genoeg of ze hebben onacceptabele bijwerkingen.

Veilige en effectieve medicijnen moeten aangrijpen op fysiologische processen die specifiek bedoeld zijn voor de controle van de stofwisseling. Zulke medicijnen zijn er nog niet. Daarom is de maagverkleining met omlegging van het eerste deel van de dunne darm op dit moment nog steeds de meest effectieve therapie. Binnen vier weken na de ingreep, lang voordat substantieel gewicht is verloren, geneest zeventig tot tachtig procent van de patiënten van de diabetes.

Omlegging van de darm heeft enorme invloed op de signalen die vanuit de darm naar de hersenen gaan om de eetlust en de suiker- en vetstofwisseling te reguleren. Onderzoek naar de systeembiologische, endocrinologische en neuronale effecten van deze ingreep kan belangrijke wetenschappelijke informatie opleveren voor de ontwikkeling van nieuwe diabetesmedicijnen.

Pijl: “Hier ligt een veelbelovend wetenschappelijk terrein braak dat geëxploreerd zou moeten worden door academia en de industrie samen. Maar”, zegt hij ook, “ik vind het lastig verteerbaar dat we enerzijds miljarden spenderen aan de introductie van tienduizenden nieuwe voedingsmiddelen, en anderzijds miljarden uitgeven aan geneesmiddelen die de gevolgen van het gebruik ervan bestrijden.’

2. Omgeving veranderen

Overgewicht ontstaat doorgaans na een langdurige, relatief kleine verstoring van de energiebalans. De meeste mensen worden dus langzaam steeds een klein beetje dikker, bijvoorbeeld één kilo per jaar. Om die gewichtstoename te voorkomen is iets minder eten en iets meer bewegen al genoeg.

Het zijn de architecten, stadsplanologen, sociologen, voedingsdeskundigen, politici en vertegenwoordigers van de voedselindustrie die samen tot een grootschalig plan van aanpak moeten komen

Pijl is ervan overtuigd dat dat alleen lukt als mensen gedwongen worden gezonde keuzes te maken. Met behulp van voorlichting alleen lukt het niet, zo is gebleken. Pijl stelt voor maatregelen te nemen zoals drastisch beperken van liften en roltrappen in gebouwen of het vervoer per auto in de stad alleen bij uitzondering toestaan. Ook moet er heel kritisch gekeken worden naar producten van de voedingsindustrie. Artsen en anderen die zich met de behandeling van overgewicht bezighouden, spelen daarbij slechts een ondergeschikte rol.

Het zijn de architecten, stadsplanologen, sociologen, voedingsdeskundigen, politici en vertegenwoordigers van de voedselindustrie die samen tot een grootschalig plan van aanpak moeten komen om de volksepidemie een halt toe te roepen.

Oratie H. Pijl: In het land van bitterbal en boterkoek (pdf)

auteur: Dini Hogenelst