Een andere wetenschappelijke blik op klimaatveranderingen /19 reacties

7 | Stijgt de zeespiegel nu sneller of niet?

beeld: SwamiEen van de allerbelangrijkste kwesties rondom klimaatverandering is een eventuele versnelde stijging van de zeespiegel. De ongeveer 1 miljard mensen die nabij de zee wonen, krijgen daarmee immers direct te maken.

Het vierde IPCC-rapport uit 2007 stelt dat de zeespiegel wereldwijd tussen 1961 en 2003 steeg met zo’n 1,8 millimeter per jaar. Maar, zo voegde het IPCC eraan toe, tussen 1993 en 2003 was de stijging sneller: 3 millimeter per jaar. Het is onduidelijk of die versnelling van tijdelijke aard is, of de voorbode van een lange-termijntrend, aldus het VN-klimaatpanel.

Holgate sea levelDe waarde van 3 millimeter per jaar is afkomstig van satellietmetingen (Topex/Jason). Die meten sinds het begin van de jaren negentig de hoogte van de zeespiegel met radar. Getijdenmetingen bestaan al veel langer. Die vallen, met een gemeten zeespiegelstijging van zo’n 1,8 millimeter per jaar, echter lager uit.

Boeien

recent_sea_level_rise_jason.psdNasa-onderzoeker Josh Willis besloot onlangs de satellietmetingen te vergelijken met de gegevens van boeien in de oceanen en de zwaartekrachtmetingen van de satelliet Grace (een maat voor massatoename van de oceanen door het smelten van de ijskappen). Over de jaren 2003-2007 kwam hij uit op een verrassend getal: 0,3 millimeter zeespiegelstijging per jaar, veel lager dus dan de 3 millimeter per jaar van de hoogtemetingen. Willis laat per e-mail weten dat niet duidelijk is waar de verschillen vandaan komen. Evenmin is duidelijk welke van de twee trends de juiste is.

Andere onderzoekers komen met andere methodes tot weer andere cijfers. Simon Holgate van het Proudman Oceanographic Laboratory in Liverpool reconstrueerde de zeespiegel in de twintigste eeuw met de gegevens van negen getijdenstations. Daaruit bleek dat de zeespiegel tussen 1904 en 1953 sneller steeg (2 mm/jaar) dan tussen 1954 en 2003 (1,45 mm/jaar).
Als mogelijke oorzaak hiervoor noemt Holgate het gebrek aan grote vulkaanuitbarstingen in de eerste helft van de 20ste eeuw. Een ander recent onderzoeksartikel, van Alexander Kolker en Sultan Hameed in Geophysical Research Letters, stelt vast dat 60 tot 80 procent van de ruwe cijfers van getijdenstations is te verklaren door variaties in de zeestromingen. Kolker en Hameed schatten de wereldwijde zeespiegelstijging op 1,1 millimeter per jaar, ruim onder de schatting van het IPCC.

8 | Smelt het landijs nu wel of niet?

Greenland 2006 (beeld: NASA)De grootste onzekerheid voor de toekomstige zeespiegel zijn de ijskappen op Groenland en Antarctica. Al Gore laat in zijn film zien hoe Nederland onderloopt als Groenland afsmelt, goed voor 7,3 meter zeespiegelstijging wereldwijd. Hij vertelt er alleen niet bij dat het IPCC ervan uitgaat dat dit zelfs in het ergste geval honderden, zo niet duizenden jaren duurt.

Antarctica is nog vele malen groter en zou bij smelting 56,6 meter aan zeespiegelstijging veroorzaken. Maar of die dreiging reëel is, is minder duidelijk. Het maken van massabalansen voor Groenland en Antarctica is uitermate lastig. Zo is het zowel op Groenland als Antarctica zeer lastig om de hoeveelheid neerslag te meten, en hebben onderzoekers te maken met seizoensfluctuaties.

Michiel van den Broeke van het Instituut voor Marien en Atmosferisch onderzoek Utrecht (IMAU) houdt het erop dat beide ijskappen op dit moment ijs verliezen en dat een kwart van de door satellieten waargenomen zeespiegelstijging van 3 millimeter (die ter discussie staat, zie hierboven) hieraan is toe te schrijven.
Met een regionaal klimaatmodel berekende Van den Broeke de neerslag voor Antarctica om vervolgens een massabalans te kunnen opstellen. “De netto balans is op dit moment naar schatting een verlies van 218 kubieke kilometer per jaar, wat meer dan de 124 kubieke kilometer verlies in 1996. Ook Groenland verliest jaarlijks naar schatting zo’n 150 tot 200 kubieke kilometer ijs.” Ter vergelijking: dat is bij elkaar opgeteld minder dan 1 procent van de Noordzee, die zo’n 54.000 kubieke kilometer water bevat.

Met dezelfde aanpak gaat Van den Broeke dit jaar de neerslag op Groenland simuleren. “Ik verwacht dat de neerslag op Groenland wordt onderschat en dat daardoor het ijsverlies iets naar beneden moet worden bijgesteld.”