Een idee kopiëren is niet altijd strafbaar /reageer

Bronvermelding

Let wel: zo’n tekst kan nog steeds plagiaat zijn. Het navertellen van een wetenschappelijke theorie, het volgen van andermans methodiek of het presenteren van andermans onderzoek mag van de auteurswet, maar is in academische kringen een doodzonde. Bronvermelding is cruciaal, ook als je eigen bewoordingen gebruikt en het gebruikte materiaal laat volgen door je eigen uitbreiding. De enige uitzondering is dat de feiten zo algemeen bekend zijn dat daar geen specifieke bron meer voor hoeft te worden genoemd.

Ook kan een databank met feiten beschermd zijn. Overnemen van een substantieel deel van die databank is dan verboden. Hieronder valt bijvoorbeeld het overnemen van het Groene Boekje om je eigen woordenlijst te maken.

Volgen van een stijl

Het volgen van een stijl, genre of mode is geen inbreuk op het auteursrecht. Iemands specifieke uitwerking nabootsen is daarentegen wel inbreuk.

Kunst en letteren kennen bepaalde stijlen. Denk aan de Gotiek in de architectuur, Louis XVI meubilair, kleding in Italiaanse stijl of de detectiveroman en historische fictie in de literatuur. Zulke stijlen en genres hebben bepaalde specifieke kenmerken. Een detectiveroman heeft nu eenmaal een morsige detective en een hoogblonde tegenspeelster nodig. Iedereen mag zo’n stijl volgen en de daarin gebruikelijke kenmerken gebruiken. Het volgen van een stijl, genre of mode is geen inbreuk op het auteursrecht, bepaalde de Hoge Raad in het standaardarrest Decaux/Mediamax, en ook al eerder in Van Gelder/Van Rijn.

Een schrijver, fotograaf of andere kunstenaar kan echter binnen een stijl zijn eigen unieke uitwerking verzinnen. Die uitwerking is dan beschermd door het auteursrecht, en mag niet zomaar worden overgenomen. De detective Hercule Poirot van Agatha Christie is een beschermde uitwerking in het genre van de detectiveroman. Dit geldt ook bij meubels en kunst. Een “Rietveld-stoel” maken is meestal geen algemene stijl volgen, maar een kopie maken van de Rood-blauwe stoel van Gerrit Rietveld.

Technische randvoorwaarden

Door de techniek gedicteerde aspecten vallen niet onder het auteursrecht.

Een stoel moet een zitvlak hebben, een armatuur een fitting voor een lamp en een televisie een scherm

Zeker bij industrieel ontwerp speelt de techniek een belangrijke rol. Een stoel moet een zitvlak hebben, een armatuur een fitting voor een spaarlamp en een televisie een LCD-scherm van de juiste omvang. Dergelijke aspecten zijn als zodanig geen eigen keuze van de ontwerper, en kunnen dus niet onder diens auteursrecht vallen. De rechter zal kijken welke eigen invulling de maker van de stoel, lamp of televisie heeft gegeven aan de technische eisen. Die eigen invulling is dan beschermd.

Er moet natuurlijk wel ruimte zijn voor eigen invulling. In deze zaak over namaak van verlichtingsarmaturen vond het Gerechtshof het armatuur qua uiterlijk zo zeer resultaat van een keuze die door technische uitgangspunten beperkt is, dat deze niet beschermd kon worden. In een zaak over wijnkisten werd de vormgeving van die kisten “in overwegende mate ingegeven door het technisch effect ervan en niet door de persoonlijke invulling van de maker” geacht en daarom ook niet beschermd.

Een technisch ontwerp, of specifieke onderdelen daarvan, kan natuurlijk wel beschermd zijn door een octrooi. Octrooien beschermen nieuwe, niet-triviale aspecten van een product.