Eén op 50 zwangeren met Mexicaanse griep in problemen /17 reacties

Werkelijke kans op complicaties

De coördinator van de CMR-peilstations bij NIVEL, die het totale aantal griepgevallen in Nederland wekelijks bijhouden, schat dat tot aan half november ongeveer één procent van de Nederlandse bevolking de Mexicaanse griep (het H1N1-virus) heeft gehad en dat dit aantal nog maximaal zal vertienvoudigen. Dat zou betekenen dat, als niemand zich laat vaccineren, er vanaf nu nog ruwweg 250 Nederlandse zwangere vrouwen met Mexicaanse griep in het ziekenhuis terecht zouden komen, waarvan zo’n 35 op de IC.
Op een willekeurig moment zijn er in Nederland rond de 90.000 vrouwen die in het tweede en derde trimester van hun zwangerschap zitten: de gevaarlijkste periode om H1N1 op te lopen. Dit betekent alles bij elkaar dat een gezonde zwangere vrouw ongeveer 0,2% kans heeft op complicaties van H1N1 als zij zich niet laat inenten. Als ze eenmaal besmet is, ligt de kans op problemen zelfs rond de 2%, ofwel één op de vijftig, al blijft dit een grove schatting.

Gebruikte hulpstoffen

Focetria (het vaccin dat gebruikt wordt door huisartsen en waarvoor zwangeren in aanmerking komen) bevat voor de immuunherkenning alleen oppervlakte-eiwitten van het virus. Pandemrix (het vaccin dat de GGD gebruikt) bevat alle stukjes van het virusdeeltje. Daarnaast bevatten beide de volgende hulpstoffen:

  • squaleen: een stof die ook voorkomt in onze eigen cellen;
  • polysorbaat 80: een zeepachtige stof die dient om de oppervlaktespanning te verlagen;
  • thiomersal: een stof die voorkomt dat het vaccin besmet raakt met schimmels of bacteriën.

Squaleen wordt toegevoegd om de immuunreactie te versterken. Deze versterkte reactie kan zorgen voor een licht verhoogde kans op problemen rond de innesteling van de bevruchte eicel, wat alleen speelt in de eerste maand van de zwangerschap.
Thiomersal wordt binnen enkele dagen door het lichaam zelf afgebroken. Het bevat kwik in een bepaalde ion-vorm, die veel minder schadelijk is dan gewone kwik. Het wordt al gebruikt sinds 1930 en is uitgebreid getest.
Verder bevat Pandemrix nog DL-α-tocoferol, wat een moeilijke term is voor vitamine E. Het zorgt ervoor dat het squaleen stabiel blijft en niet oxideert.
Focetria bevat daarnaast nog sorbitaantrioleaat om te voorkomen dat de virusdeeltjes teveel aan elkaar vastplakken en zo niet door het lichaam herkend worden.

Pandemrix is getest op zwangere ratten en Focetria op zwangere konijnen, maar geen van beide op mensen. Uit deze tests kwamen geen bijzonderheden naar voren, zegt de European Medicines Agency, een agentschap van de EU. De hulpstoffen uit Focetria zijn wel eerder gebruikt in een ander vaccin dat miljoenen mensen al toegediend hebben gekregen sinds 1997, onder wie een klein aantal zwangere vrouwen. Er is daaruit niets gebleken van mogelijke bijwerkingen.

Veiligheid vaccins

De risico’s van een Mexicaanse griepinfectie moeten worden afgewogen tegen de risico’s van vaccinatie.
In veel landen, waaronder de VS, Canada en Australië, worden zwangere vrouwen al jaren standaard ingeënt tegen de seizoensgriep met vaccins zonder hulpstoffen. Hieruit blijkt dat het vaccineren zelf geen schadelijke gevolgen heeft voor het ongeboren kind. In een studie met 50897 gevaccineerde zwangeren werden hun kinderen gevolgd tot ze zeven jaar waren en werden geen bijzonderheden geobserveerd. De WHO raadt zelfs standaard vaccinatie van zwangeren tegen de jaarlijkse seizoensgriep aan, omdat ze altijd een hoger risico hebben op griepcomplicaties dan niet-zwangeren.

Niet door placenta

Beide vaccins tegen de Mexicaanse griep die in Nederland gebruikt worden (zie kader) bevatten verschillende hulpstoffen die het vaccin effectiever maken.
De viruseiwitten en hulpstoffen uit het vaccin gaan in principe niet door de placenta heen en komen dus niet in het lichaam van de ongeboren baby. De persvoorlichter van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen zegt: “Dit gebeurt hoogstens in zodanig minuscule hoeveelheden dat het echt geen kwaad kan, als er al iets door komt.”
De beschermende antistoffen die de moeder daarentegen maakt in reactie op het vaccin, en die haar immuun maken, passeren wèl de placenta en kunnen hun beschermende werking ook uitvoeren in het lichaam van de baby. Maar het is niet duidelijk hoezeer en hoelang deze bij het kind voor immuniteit blijven zorgen na de geboorte. Sommige onderzoeken spreken van een half jaar.

Voor verwijzingen naar de geraadpleegde wetenschappelijke onderzoeksrapporten, zie de factsheets op evelinethoenes.nl.

Reageren via Facebook

Over Eveline Thoenes

Eveline Thoenes (1978) is bioloog en freelance wetenschapsjournalist. Ze houdt zich vooral bezig met onderwerpen die te maken hebben met biotechnologie en/of planten. Zie ook www.evelinethoenes.nl.