Tweet

Fileleed: de kunst van het wachten /2 reacties

Ieder jaar staan we langer stil: in de auto, op het perron, in de winkel. Vorig jaar groeiden de files in Nederland tien procent. Met dat tempo voltrekt zich een rampscenario en staan we in 2020 permanent stil. Het publiek is wanhopig, de politiek radeloos. Wat kan de wetenschap?

Zeventien procent

De files in Nederland worden met het jaar langer. Net alleen staan er meer auto’s stil, de files duren ook langer. Rond Utrecht was het afgelopen jaar topdrukte. De files waren er zeventien procent langer, zo blijkt uit recente cijfers van ANWB Reisinformatie, tegen tien tot veertien procent in de rest van Nederland. Recreatieverkeer en woon-werkverkeer kruisen elkaar bij Utrecht. Dat was al zo eind mei 1955, toen bij Utrecht de allereerste file van Nederland stond, en dat is nu nog zo.

De politieke ambities om iets aan het fileleed te doen, variëren mee met het wisselen van kabinetten. Rekeningrijden, gratis openbaar vervoer, dubbeldekssnelwegen: ideeën genoeg, maar de effectiviteit blijft onzeker. Wetenschappelijk onderzoek moet meer inzicht geven in de toepasbaarheid van de nieuwe methoden om de verkeersdrukte in de dammen. Verkeersonderzoek richt zich op een aantal onderwerpen: reis- en vervoersgedrag, het modelleren en simuleren van vervoersstromen, het verbeteren van dienstregelingen en reisinformatie.

Houding en gedrag

De bereikbaarheid van de steden in de komende twintig jaar zal achteruit blijven gaan. De files zullen verder toenemen, tenzij kilometerheffing wordt ingevoerd. En dat het liefst gedifferentieerd naar plaats en tijd. Kilometerheffing is een effectieve maatregel om files terug te dringen. Dat blijkt uit experimenten in Londen, Gotenburg en Singapore, waar met succes auto’s uit het centrum konden worden geweerd ten gunste van minder files in de stad.

Juist goed gedrag belonen is ook een optie in de strijd tegen de files. Mensen die de auto laten staan zouden met gratis openbaar vervoer worden gestimuleerd hun woon-werkverkeer met trein of bus te doen, is de veronderstelling. Maar dat blijkt geen efficiënte oplossing te zijn. De meeste mensen die meer gaan reizen dankzij de gratis bus en trein, gingen toch al met de trein, blijkt uit studies. Het probleem is dat je bij mensen wel hun houding kunt veranderen, maar veel moeilijker hun gedrag.

Knelpunten

Met het toenemen van het aantal mensen dat zich verplaatst, neemt ook het aantal knelpunten toe. Dat is goed merkbaar op vervoersknooppunten zoals stations en vliegvelden. Het rollende tapijt is een poging om voetgangersstromen in drukke openbare gelegenheden sneller te stroomlijnen. Het moet bijvoorbeeld uitkomst bieden bij de afhandeling van nieuwe typen grote vliegtuigen zoals de Airbus A380. Die zal binnen een half uur meer dan vijfhonderd passagiers gaan uitladen. Om onveilige situaties door opstoppingen te voorkomen, is dan een doorstroming van groot belang.