Gebouw van de toekomst vraagt groen denken, bouwen en gebruiken /1 reactie

Gebouw van de toekomst vraagt groen denken, bouwen en gebruiken

Gebouwen zijn in hun huidige vorm verantwoordelijk voor ruim 35% van de uitstoot van CO2 en zijn de grootste bron van afval. Maar gebouwen doen dit niet zelf. Hoe gebruiken wij onze gebouwen? Door welke concepten laten wij ons leiden bij het gebruik? Een andere manier van werken kan een bijdrage leveren aan duurzaamheid.

We maken daarvoor onderscheid tussen bedenken, maken en gebruiken. De afgelopen 80 jaar zijn kantoorgebouwen gemaakt en gebruikt op basis van het concept “kantoorgebouw”. Tegenwoordig veranderen de concepten sneller dan de gebouwen, waardoor gebouwen sneller verouderd raken. Ook de levensduur van het gebruik is korter geworden dan die van het gebouw. Het gebruik is daarmee niet meer vanzelfsprekend leidend bij het ontwikkelen van gebouwen.

Bedenken, maken, gebruiken

Bedenken gaat over concepten en inzichten. Waarvan zijn mensen zich bewust? Zijn mensen in staat om de wereld anders te gaan zien dan zij gewend zijn? En wanneer vinden nieuwe ideeën voldoende aansluiting, om te worden omgezet in realiteit?
Maken gaat over de vertaling van ideeën naar de realiteit. Het maken kost geld, materiaal en heeft “harde” consequenties. Maken wordt aangestuurd door het bedenken, maar ook door het gebruiken. Vanuit het gebruik komen concrete eisen aan het gebouw en zijn inrichting.
Gebruiken gaat over het functioneren van het gerealiseerde. Het gebruik is waar het maken uiteindelijk voor bedoeld is. De in het gebruik opgedane ervaring leidt tot aanpassing van het gemaakte, tot nieuwe concepten of tot een aangepaste manier van gebruiken.

Groen Denken

Vanaf het moment dat de aarde voor het eerst werd gefotografeerd vanuit de ruimte is het beeld van de aarde veranderd. Wat eerst een oneindig grote wereld had geleken, werd teruggebracht tot een kwetsbare groene bol in een eindeloos heelal.
In 1972 verscheen het rapport van de Club van Rome. Aan de hand van computermodellen werd aangetoond, dat de bronnen op aarde eindig zijn.
Jarenlang was de milieubeweging gekoppeld aan actievoeren en het bedrijfsleven reageerde defensief op de wetgeving die het milieu moest beschermen. De film “The inconvenient Truth” van Al Gore bracht daarin verandering. Grote bedrijven begonnen samen te werken met de uit de milieubeweging voortgekomen NGO’s (Non Governemental Organizations). Niet uit idealisme, maar omdat de economie van “nieuw produceren” en “weggooien” eindig blijkt te zijn. Het maken van nieuwe producten kost grondstoffen die vervolgens als afval in het milieu terechtkomen en verloren gaan.

Cradle to cradle

Het in 2002 door Braungart en McDonough geschreven boek Cradle to crade geeft een andere richting aan. In plaats van het huidige milieudenken, wat bestaat uit opvoeren van de efficiency om meer te doen met minder en zo de schade te beperken, stellen zij voor om het productiemodel revolutionair te veranderen. Meer produceren, meer consumeren, maar dan anders. Het ontwerp van de nieuwe producten moet verder gaan dan het product en de marketing alleen. Alles, van de winning van de grondstoffen, de productiewijze, de distributiewijze, het gebruik en het teruggeven van de gebruikte materialen aan de technische en biologische kringlopen moet vanuit één gedachte worden ontworpen. Het gaat niet meer om een product maar om een systeem.

Groen Bouwen

Gebouwen hebben een grote invloed op de ecosystemen waarvan zij deel uitmaken. Juist daarom is het belangrijk dat ze worden ontworpen als onderdeel van die systemen. Gebouwen zijn dan niet alleen minder schadelijk voor het milieu, maar kunnen er zelfs een positieve bijdrage aanleveren.

Tal van organisaties houden zich inmiddels wereldwijd bezig met “groen bouwen”. Een belangrijke stap is de ontwikkeling van definities en meetmethoden om er voor te zorgen dat de bouw als bedrijfstak meer groen gaat opereren. In Nederland is in 2008 De Dutch Green Building Council (DGBC) opgericht om volgens vooraf gestelde criteria certificaten te verstrekken aan opdrachtgevers die de duurzaamheid van hun gebouw of gebied hebben laten beoordelen.

De impact van het gedrag van de gebruiker op het milieu komt met deze certificering slechts gedeeltelijk in beeld. Aan de locatie van het gebouw en de gevolgen daarvan voor de mobiliteit van de gebruiker wordt wel aandacht besteed, maar de locatie is maar voor een deel bepalend voor het verkeer van en naar het gebouw. Herkomst en bestemming van de gebruikers, de werkpatronen en de keuze van het vervoermiddel zijn minstens zo bepalend voor de belasting van het milieu. Een goed groen gebouw is dan ook geen object maar een groen systeem, waarvan de gebruiker deel uitmaakt.

Groen gebruiken

Negroponte schreef in 1995 in zijn boek “Being Digital” dat de voorkeur gegeven moet worden aan het verplaatsen van bits boven het verplaatsen van atomen. Dat spaart energie en geld. Deze gedachte vormt de kern van een geheel nieuwe manier van werken.