Gezond en energiezuinig wonen is mogelijk, ook in Vathorst /reageer

Gezond en energiezuinig wonen is mogelijk, ook in Vathorst

Vara’s Zembla van 30 maart 2008 was getiteld Ziek door je eigen huis.

In nieuwbouwwijk Vathorst ten noorden van Amersfoort wonen honderden mensen met gezondheidsklachten. Het programma geeft de toegepaste ‘balansventilatie’ - waarbij verwarmde lucht wordt gebruikt om koude lucht op te warmen in een speciaal ventilatiesysteem - hiervan de schuld en suggereert dat het kabinet met de huidige strenge energie-eisen de gezondheid van de bewoners in gevaar brengt. In de slotminuut wordt geadviseerd een huis met balansventilatie te vermijden en desnoods te verhuizen naar een andere woning.

Maar worden er niet wat te gemakkelijk conclusies getrokken? Wat is er nu echt aan de hand in Vathorst? Is balansventilatie slecht of is de toepassing van het systeem slecht? Kan een woning misschien toch zuinig én gezond zijn? Zijn er in Vathorst nog andere factoren in het spel? En hoe zijn in Vathorst de woningen alsnog te verbeteren?

Energie Prestatie Norm en Energielabel

Sinds dit jaar is er het Energielabel. Het label is zelf is nieuw, maar de rekenmethode niet. Het Energielabel is een gebruiksvriendelijk etiket bij een reeds langer bestaande calculatiemethode: de Energie Prestatie Norm, met als rekenresultaat de Energie Prestatie Coë‘fficië‘nt. In de volksmond worden EPC, EPN en Energielabel door elkaar gebruikt.
De methode berekent op basis van allerlei aspecten een normgebruik van energie voor een woning. De isolatie, de vorm van het bouwvolume, de ori‘ëntatie van ramen, de gebruikte installatie: alles heeft invloed.

Voorschriften

In de Nederland liggen de te nemen maatregelen voor energiebesparing in de bouw niet vast. De ene ontwerper maakt woningen met zonnepanelen, de ander gebruikt warmteterugwinning (WTW), een derde gebruikt extreme gevel- en glasisolatie. Vele wegen leiden naar Rome. Dit in tegenstelling tot een land als Duitsland, waar bijvoorbeeld bouwvoorschriften veel strakker zijn vastgelegd. Het zogenaamde gelijkwaardigheidsbeginsel (pdf) van ons Bouwbesluit is een te koesteren goed.

Balansventilatie

De voice over van Zembla, maar ook de verschillende sprekers in het programma, spreken consequent over ‘balansventilatie’. Deze term is te generiek.
Balansventilatie is ventilatie waarbij de toevoer en de afvoer van lucht mechanisch worden geregeld met ventilatoren. In principe wordt de hoeveelheid lucht die wordt afgevoerd in balans gehouden met de hoeveelheid lucht die wordt toegevoerd, om overdruk of onderdruk in de woning te voorkomen.
Deze ventilatiemethode is standaard niet energiebesparend en is vergelijkbaar met het gecontroleerd openzetten van ramen. De warme binnenlucht wordt rechtstreeks geloosd op de buitenlucht.

Grote kast

Waar het programma eigenlijk over moet praten, is over ‘balansventilatie met warmteterugwinning’. Stel het is winter en de buitenlucht is 0 graden Celsius. Binnen is het 20 graden Celsius. Het is dan zonde om de warme binnenlucht zomaar te laten ontsnappen. Ook is het niet comfortabel om de koude lucht rechtstreeks binnen te halen.

Dit is het punt waar de grote kast op zolder in beeld komt. Deze kast met de afmeting van een wasmachine is een warmte-terugwin-apparaat. Het apparaat laat de koude lucht van buiten tegengesteld stromen aan de warme lucht van binnen die wordt afgevoerd. De warme lucht warmt de koude op, en aangezien de kast wel 90 procent rendement kan halen, resulteert het in verse buitenlucht van bijvoorbeeld 17 graden, en afgevoerde lucht van 2 graden.