Gezond en energiezuinig wonen is mogelijk, ook in Vathorst /reageer

Kruisbox

beeld: delta avi deltaDe in Vathorst gebruikte warmte-terugwin-apparaten zijn voorzien van een zogenoemde ‘kruisbox-warmtewisselaar’. In een cassette met dunne aluminium kanalen stromen binnenkomende en uitgaande luchtstroom langs elkaar om de warmte over te dragen. De luchtstromen in de kast zijn strikt gescheiden, maar de wisselaar is wel kwetsbaar. Daarom zitten er twee filters in die vervuiling van de wisselaar voorkomen. Omdat binnenlucht voor het verlaten van de woning sterk wordt afgekoeld, kan condens in het apparaat ontstaan. Oudere types van het apparaat kunnen bij vorst leiden tot bevriezing van de condens en daarmee de warmtewisselaar beschadigen. Nieuwere types hebben een voorverwarming of een by-pass bij extreme koude.

Windrichting

De kast is in de basis een goed apparaat. De plaatsing dient wel verantwoord te gebeuren. De aan- en afvoer moeten ieder bijvoorbeeld op een ander dakvlak gesitueerd zijn om te voorkomen dat uitgeblazen lucht alsnog wordt aangezogen. In é鎎n dakvlak kan eventueel ook, mits de pijpen voldoende afstand hebben en logisch ten opzichte van de overheersende windrichting staan. In de uitzending van Zembla valt op dat deze pijpen in een aantal voorbeelden veel te dicht bij elkaar staan.

De positionering van de inblaasroosters en de afvoeren in de woning zelf is nog belangrijker. Ook hier lijkt in Vathorst veel mis mee. Voor een optimale ventilatie is het belangrijk dat inblaasopening en afzuigopening binnenshuis ver uit elkaar zitten. De route die de lucht aflegt dient de belangrijke vertrekken volledig te doorkruisen.
In de uitzending zien we woningen in Vathorst waar de aan- en afvoer soms letterlijk naast elkaar geïnstalleerd zijn. Op zo’n punt ontstaat een directe terugvloeiing van verse lucht naar buiten, en is goede ventilatie van het vertrek onmogelijk. Korte kanalen in de vloer om doorstroming, geluidsproductie en kosten laag te houden lijken wenselijk, maar het systeem werkt pas goed als het aanvoerrooster ver van de afvoer ligt en er dus lange kanalen worden gebruikt.

Vieze lucht

Een filter is natuurlijk zo schoon als de lucht die hij te verwerken krijgt. Welke lucht komt er in Vathorst in de filters? Opvallend in het verhaal van Zembla is dat er geen onderzoek is gedaan naar het vuil in de filters. Dit terwijl hiermee de oorzaak van de gezondheidsproblemen kan worden gevonden.

Er zijn twee opties. Stel er wordt in de filters vooral biologisch vuil gevonden: mijten, kookvetten, tabakssporen, haren en schilfers. In dat geval wordt het systeem vooral vervuild door de bewoner zelf. Ook de in de lucht gemeten formaldehyde komt waarschijnlijk van bewoners zelf. Een goedkope kast of laminaatvloer van MDF of spaanplaat is meer verdacht dan de gemiddelde Nederlandse bouwmethodiek.

Helemaal funest is het wanneer de afzuigkap van de keuken ook op het warmte-terugwin-apparaat is aangesloten. Keukenlucht is de meest vervuilende lucht voor je ventilatiesysteem. De kanalen komen vol vet en bieden daarmee perfect onderdak aan ziektekiemen.
Maar in Vathorst zou er ook wel eens een externe factor belangrijk kunnen zijn.

Alleen Vathorst?

Indien de slechte manier van aanbrengen van het systeem de oorzaak is, dan zou je op veel meer plaatsen excessen mogen verwachten.

In Zembla werdt melding gemaakt van het feit dat balansventilatie - lees warmteterugwinning - in 400.000 nieuwbouwwoningen is toegepast. In 2006 deed GGD Amersfoort al een onderzoek in Vathorst, en maakte melding van de grote hoeveelheid ziektegevallen.
Toch horen we in de media steeds alleen maar over Vathorst. Indien de slechte manier van aanbrengen van het systeem de oorzaak is van de gezondheidsproblemen bij de inwoners van Vathorst, dan zou je op veel meer plaatsen excessen mogen verwachten. Er is uit onderzoek van VROM en Eigen Huis wel gebleken dat de ventilatie qua capaciteit veelal ondermaats is, maar gezondheidsproblemen zoals in Vathorst komen niet expliciet aan het licht.