Nieuws/ Hagedis krijgt nageslacht zonder seks /reageer

door: Ewald Smits
over: biologie, genetica
op: 24 december 2006

Komodovaranen (grote hagedissen) in Britse dierentuinen hebben nageslacht voortgebracht zonder bevruchting door een mannetje. Dat schijft een groep onderzoekers onder leiding van Phillip Watts van de universiteit van Liverpool in het wetenschappelijke tijdschrift Nature. Watts gelooft dat het voortplanten zonder seks van de Komodovaranen een voortplantingsstrategie is die de dieren toepassen als ze lang geïsoleerd zijn. In totaal legden de moedervaranen Flora en Sungai 15 levensvatbare eieren, allemaal van het mannelijk geslacht. Sungai is intussen overleden.

Maagdelijke geboorte

Met een knipoog naar de Kerstdagen spreekt Nature van een ‘Maagdelijke geboorte’. Toch had een van de twee vrouwtjes (Sungai in de dierentuin van Londen) 2,5 jaar voordat ze de eieren legde seks met een mannetje, dat was overgekomen uit een andere dierentuin. Sommige dieren kunnen sperma langdurig opslaan in hun lichaam.
Dat in dit geval toch sprake is van seksloze voortplanting maken de wetenschappers op uit een analyse van het DNA van de varanen. De babyvaraantjes waren weliswaar geen exacte klonen van de moeder, maar hun genen kwamen wel uitsluitend van de moeder. Het nageslacht had in het DNA half zo veel variatie als de moederdieren.
Daaruit maken de onderzoekers op dat hun erfelijk materiaal is ontstaan door één set chromosomen van de moeder te kopiëren.

Grootste hagedissen

Komodovaranen (Varanus komodoensis) kunnen twee tot drie meter lang worden. Het zijn ’s werelds grootste hagedissen. Ze leven bijna uitsluitend op het Indonesische eiland Komodo. Ze zijn bedreigd. In het wild zijn er nog maar 4.000 over, waaronder 1.000 volwassen vrouwtjes, schrijft NRC Handelsblad.
In het wild zou voortplanting zonder seks nuttig kunnen zijn. De mannetjes kunnen in later stadium weer op zoek naar een vrouwtje. In de dierentuin is de aseksuele voortplanting een probleem, denken de auteurs, omdat het nageslacht genetisch minder gevarieerd is dan de moeders. Daardoor ontstaan problemen die vergelijkbaar zijn met de gevolgen van inteelt. Misschien is het nodig om mannetjes en vrouwtjes vaker samen in een hok te houden.

Zeldzaam

Voortplanting zonder seks is betrekkelijk zeldzaam onder vertebraten (dieren met een ruggegraat). Van circa 70 soorten vertebraten (0,1 procent van het totaal) is bekend dat ze het kunstje kunnen. Diverse slangensoorten hebben het eerder in de dierentuin gedaan. Toch is het fenomeen volgens de onderzoekers onverwacht bij een groot reptiel als de Komodovaraan. Voor veel insecten is het de gewoonste zaak van de wereld.

Reageren via Facebook

Reacties