Hard werken is slecht voor de economie /2 reacties

Hard werken is slecht voor de economie

Teveel mensen worden ziek in hun hoofd en de economische schade daarvan is enorm. Dat zegt Rifka Weehuizen, econome aan de Universiteit Maastricht; lid van de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid, in een rapport over de relatie tussen geestelijke gezondheid en economische ontwikkeling.

In haar rapport, dat ze Mentaal Kapitaal doopte, beschrijft Weehuizen het beeld van een steeds kennisintensievere samenleving waarin mensen functioneren die het niet meer bijhouden. Werk maakt meer mensen ziek, en die ziekte maakt het werk minder productief. En er is steeds minder werk dat ook wel op de automatische piloot kan. Weehuizen vraagt zich dan ook hardop af: Moeten we wel harder en langer gaan werken om meer te bereiken, zoals de politiek wil?

Gefixeerd op groei

De Nederlandse kenniseconomie is gefixeerd op groei, maar heeft daarbij weinig oog voor haar belangrijkste grondstof: het menselijk brein. Dat wordt door de toenemende werkdruk en stress ongezonder. “Economen hebben een traditionele kijk op het menselijk kapitaal”, stelt Rifka Weehuizen in het radioprogramma De Andere Wereld. De waarde van werknemers wordt nog steeds bepaald aan de hand van opleidingen. “Daarmee is hun verhaal veel te beperkt. Iemand kan enorm goed geschoold zijn; maar wat kan hij daarmee als hij te depressief is om gebruik te maken van al zijn kennis?”

Mentaal kapitaal

Economen moeten wat Weehuizen betreft een nieuw begrip aan hun vocabulair toevoegen: mentaal kapitaal. En tegelijkertijd zou ze graag zien dat de heren en dames beleidsmakers wat minder in de ban zijn van economische groei. “Wanneer zij meer flexibiliteit, dynamiek en innovatie nastreven, moeten ze zich ook afvragen of de beroepsbevolking daarmee wel kan omgaan. De winst die zij denken te boeken, kan in het niet vallen bij alle uitvallers die de jacht naar meer veroorzaakt.” De geestelijke ellende die de huidige hectische kennis- dan wel diensteneconomie met zich meebrengt, is nu al aanzienlijk, kaart Weehuizen in haar rapport aan. Een derde van het ziekteverzuim en de arbeidsongeschiktheid wordt veroorzaakt door stress en werkdruk.

Toen we nog in het industriële tijdperk leefden, ging de werknemer door zijn rug, en tegenwoordig gaat ie door z’n hoofd

“Toen we nog in het industriële tijdperk leefden, ging de werknemer door zijn rug, en tegenwoordig gaat ie door z’n hoofd”, zegt de onderzoekster. “Daarvoor zijn verschillende oorzaken aan te wijzen. Werk is veel ingewikkelder geworden, vergt een grotere zelfstandigheid en meer flexibiliteit. Maar ook het feit dat inmiddels 80 procent van de werknemers in de dienstensector actief is, eist zijn tol. Mensen hebben daardoor veel contacten met collega’s of klanten, waarbij het belangrijk is dat ze hun emoties in de hand houden.” En dat is lang niet altijd eenvoudig. Geen vrolijk verhaal? Rifka Weehuizen vindt dat er zonder meer een positieve kant aan haar verhaal zit. “Het biedt een nieuw perspectief: de overheid kan de economie laten groeien door meer te investeren in een betere geestelijke gezondheids-zorg.”

Devies is preventie

Er zijn miljarden te besparen door meer preventie en behandeling. De onderzoekster hoopt dat haar rapport ‘Mentaal Kapitaal’ leidt tot bezinning. “Economische groei moet in de eerste plaats in dienst staan van mensen: die worden er in principe gelukkiger van als ze mogelijkheden krijgen. Maar de laatste decennia blijkt dat niet het geval. De balans is zoek. De economie moet weer in dienst van de mens komen te staan, niet andersom.”

Reageren via Facebook

Over Ewald Smits

Ewald Smits is media-ondernemer en mede-eigenaar van Sprout en Management Team, uitgaven van de MT MediaGroep BV.
Volg hem ook op Twitter