Hoe alleseter Google de wereld in zijn greep krijgt /reageer

In april dit jaar deelde Google straf uit. In het strafbankje zitten 35 websites waaronder de websites van zeven Nederlandse verzekeraars. Te weten: amev.nl, levob.nl, ohra.nl, fbto.nl, centraalbeheer.nl, polisdirect.nl en oz.nl. Google heeft de sites van de kaart geveegd. Dat wil zeggen: de bedrijven zijn via Google op hun eigen naam niet meer vindbaar en hun PageRank - Googles waardering voor websites - is teruggezet naar nul.

‘s Werelds meest geliefde zoekmachine was boos op de sites wegens het gebruik van javascript cloaking. Dat is een techniek om zoekmachines te misleiden om zo hogerop in de zoekresultaten te komen. De impact van Googles acties is groot. Bedrijven die een inkomstenstroom via hun website hebben, zijn goeddeels afhankelijk van de zoekgrootmacht. Verzekeraar Amev laat mensen via de website afspraken maken met intermediairs die vervolgens de verzekeringen van Amev moeten slijten. Na Googles represailles daalde het aantal afspraken in mei, juni en juli met rasse schreden. Een woordvoerder van Amev spreekt zelfs van een halvering van het aantal afspraken met intermediairs in juni. Ook de site van yoghurtdrankje Yakult kreeg straf. Dat kostte Yakult een kwart van zijn bezoekers.

Dat Googles macht inmiddels zo groot is, mag bijzonder genoemd worden. Het bedrijf bestaat pas krap zeven jaar. Het wordt in de zomer van 1998 opgericht door twee studenten computerwetenschappen, Sergey Brin en Larry Page, destijds respectievelijk 24 en 25 jaar oud. Zij zien het als hun missie om de immense, oneindige stroom aan beschikbare informatie op internet te ordenen. Inmiddels is het mission statement wat aangescherpt. Google ziet het nu als zijn missie om alle informatie ter wereld te ordenen om het voor iedereen en overal toegankelijk en bruikbaar te maken.
De doelstelling lijkt megalomaan en volstrekt irreëel. Page en Brin zijn echter hard op weg hun missie te volbrengen.De twee oprichters hebben de grootsheid in hun bedrijfsnaam vastgelegd. Google is vernoemd naar het getal googol, een 1 met honderd nullen.

Pleit beslecht

In Nederlandse is Google inmiddels op een haar na monopolist. De machtspositie is af te lezen aan Googles marktaandeel in zoekopdrachten. Die is maar liefst 85 procent. In Duitsland loopt het tegen de 90 procent. Nog niet overal is de dominantie compleet. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld is Google in juli ‘slechts’ goed voor een marktaandeel van 36,5 procent, zegt online onderzoeker comScore Media Metrix. Eigenlijk kunnen alleen Yahoo! (met 30,5 procent) en in mindere mate Microsoft (15,5 procent) het nog een beetje bijbenen. Maar ook dat pleit lijkt nu definitief te worden beslecht. Op 24 augustus lanceerde Google zijn instant messenger Google Talk. Die toepassing gaat de concurrentie aan met Yahoo! AOL instant messenger en MSN van Microsoft, juist het platform waarop Microsoft diens zoekmachine MSN Search een vliegende start wilde geven. Daarnaast brengt Google in dezelfde ademstoot Google Desktop 2, de Sidebar. Met die stap geeft Google eens te meer aan de concurrentie ook te willen bevechten buiten het speelveld van de zoekmachines. Met Desktop 2 biedt Google een instrument waarmee gebruikers e-mail kunnen verwerken, toegang hebben tot hun instant messenger, nieuwskoppen kunnen snellen, en hun muziek kunnen archiveren. Google gaat richting een totaaloplossing. Tactisch zeer slim. Want nu Google én de massa heeft om het internet te dicteren én de applicaties heeft waardoor andere leveranciers in feite overbodig worden, is het slechts een kwestie van tijd voordat de heerschappij compleet is.

Wie nu denkt dat Google het leuk vindt om in een rechtstreeks duel Microsoft en Yahoo! om te leggen, heeft het mis. De strategie is louter bedoeld om toekomstige groei te waarborgen. Omzetgroei welteverstaan. En dat Google snapt hoe dat in te richten, blijkt wel uit de absurde groeicijfers van de afgelopen jaren. In 1999 bedroeg de omzet 220.000 dollar. In zeven jaar tijd groeide dit bedrag met bijna 2 miljoen procent. De omzet voor 2005 is beraamd op ongeveer 4,3 miljard dollar. In het tweede kwartaal van dit jaar liet Google wederom een verpletterend resultaat zien. De omzet verdubbelde bijna (98% groei) ten opzicht van dezelfde periode in 2004 tot een bedrag van 1,4 miljard dollar. Dat met een winst van 343 miljoen dollar. Die omzet komt grotendeels via Googles advertentiekanaal. In het afgelopen kwartaal pakte het bedrijf er 890 miljoen dollar mee. Niet gek voor een bedrijf dat nog maar
zeven jaar bestaat.

Meer muisklikken

Google heeft sponsored links (AdWords) en AdSense, de contextafhankelijke advertenties die Google plaatst op websites van anderen. Google laat de advertenties zo goed aansluiten op de inhoud van de webpagina’s dat het doorklikpercentage een gemiddelde haalt van 23 procent. Dat is absurd hoog voor online advertenties. Google heeft dan ook patentaanvragen lopen om AdSense te gaan gebruiken in instant messaging, e-mail en RSS-feeds (Google News ondersteunt nu ook RSS). Google haalt ongelofelijk hoge omzetten binnen met muisklikken. Muisklikken van bezoekers die Google elke keer een klein bedrag opleveren. Echt klein. De meeste orders liggen ver beneden de 50 dollarcent. Google heeft miljarden muisklikken nodig om die grote omzetten te boeken.

Daarmee wordt meteen duidelijk waarom Google zich mengt in instant messaging, webmail en andere activiteiten die ogenschijnlijk niks met zoeken te maken hebben. De zoekmachine creëert zo massale toeloop naar zijn applicaties. Hoe meer massa, hoe meer plekken om advertentietjes neer te zetten. Hoe meer leden bij GMail, hoe meer e-mails Google kan doorzoeken. Hoe meer e-mails binnen handbereik, hoe meer plekken om advertenties neer te zetten. Dezelfde redering gaat op voor instant messaging. Meer leden, meer content, meer AdSense, meer inkomsten. Daarnaast speelt het ook AdWords in de kaart. Via Googles software wordt Google search gelanceerd. Net zoals Microsoft via MSN diens MSN Search serveert. Hoe meer gebruikers van Googles software, hoe minder gebruikers van MSN Search of elke andere aanbieder. Het is landjepik op een schaal die het voorstellingsvermogen overstijgt.

Generation C

Maar hoe heeft Google nu zo groot kunnen worden? Eigenlijk is dat antwoord simpel. Google vaart wel bij het ordenen van de groeiende wanorde op het web. Zoals elke zoekmachine daarin een rol heeft. Google vaart wel bij een trend genaamd Generation C. Die C staat voor content (inhoud). Generation C is een lichting van mensen die net zo makkelijk content op het internet zet, als het consumeert. Denk aan de weblogs, de gratis internetpagina’s van talloze aanbieders en allerhande fotoalbums. Feitelijk is deze trend al jaren gaande. Maar de beschikbaarheid en het collectief gebruik van gratis software voor weblogs hebben het allemaal in een stroomversnelling gezet. Al die miljarden pagina’s moeten worden doorzocht. Google doet dat, net als iedere andere zoekmachine. Google doorploegt ze, ordent ze en brengt alles via trefwoorden naar gebruikers. Wereldwijd. Toen Google opkwam eind 1998, begin 1999 was het eigenlijk AltaVista dat de klok sloeg. AltaVista was destijds ’s werelds grootste zoekmachine. AltaVista had in die jaren zelfs al een voorloper van wat nu de Google Toolbar is met functionaliteiten die nu in Google Desktop zitten. Probleem van AltaVista was echter dat de zoekmachine werkte met de zogeheten Boleaanse zoekmethode. Hoe handiger je met uitsluitingsoperatoren als AND en NOT was, des te beter kon je zoeken. Anders gezegd: goed zoeken was best moeilijk. En wat deed Google? Google deed niet moeilijk. Google maakte zoeken simpel. De zoekmachine was niet alleen beter en sneller, maar vooral ook gebruiksvriendelijker en daarmee toegankelijk voor leken. Het gevolg: de search engine bereikt de massa. De gebruiksvriendelijkheid gecombineerd met uitermate goede zoekresultaten zorgde voor het rap groeiende marktaandeel. En die opmars was schrikbarend. Amper gelanceerd, in februari 1999, verwerkte de zoekmachine dagelijks een half miljoen zoekopdrachten. Eind 2000 waren dat er 100 miljoen per dag. Na die tijd stopt Googles openheid. Maar ga er maar rustig van uit dat ook dat aantal vrolijk is doorgegroeid.

Overnames

Wie een nader blik werpt op de overnames en participaties van Google ziet een bedrijf met vooruitziend blik dat zijn invloed doorlopend wil vergroten. Vanaf het moment dat Google Pyra Labs – en daarmee de Blogger software - overneemt in 2003, laat het bedrijf zien structureel publicatiemanieren van allerlei soorten content voor internet aan te trekken. Daarin past ook de overname van het bedrijf Picasa’s en diens digitale beeldtoepassingen en de overname van Keyhole Corp, een bedrijf dat gespecialiseerd is in het verwerken van satellietbeelden tot fotografische landkaarten. Dit zijn stuk voor stuk bedrijven die een bepaalde soort van publicatie op internet beheersen. Met die specialismen kan Google weer meer doorzoekbaar maken en via trefwoorden naar de wereld brengen. Zo houdt Google greep op alle soorten content en zorgt het bedrijf er steeds voor dat de massa voor alles wat gezocht moet worden, Google gebruikt. De redenering is eenvoudig: wie de massa heeft, heeft de macht. En Google heeft beide.

Minder doorzichtig zijn meer recente investeringen en aankopen van Google. Zo heeft de zoekmachine samen met zakenbank Goldman Sachs en uitgeversconcern Hearst 100 miljoen dollar gestoken in de Current Communications Group, een startend bedrijf dat breedband internetverbindingen aanbiedt via het elektriciteitsnet. Ook gaan er geluiden op van aankopen van de datalijnen van failliete telecombedrijven. Google steekt ook geld in Feeva, een klein Amerikaans bedrijf dat van plan is draadloos internet gratis te gaan aanbieden. Speculaties waar dit allemaal toe zou kunnen leiden in de nabije toekomst gieren over het web. Eén ding staat als een paal boven water: Google groeit en blijft groeien. Het bedrijf grijpt om zich heen en pakt werkelijk alles wat op zijn pad komt. Dat gaat al veel verder dan zoeken op internet. De recente aankopen van in mobile telecomapparaten gespecialiseerde bedrijven als Android en Dodgeball laten er geen misverstand over bestaan. Google mikt op mobiele informatie en mobiele zoekdiensten. Stappen in die richting zijn al gezet. Google heeft al een tijd zoektechnologie voor SMS draaien. Daarnaast wordt productenzoeker Froogle als productvergelijker geschikt gemaakt voor mobiele telefoons. Google zit straks in ieders telefoon.