Is RSI nou toch een modeziekte? /reageer

Is RSI nou toch een modeziekte?

Nog maar tien jaar geleden leek het hek van de dam: de ene na de andere computergebruiker werd geveld door RSI, Repetitive Strain Injury. Tegenwoordig hoor je weinig meer over tintelende vingers, lamme armen en stramme nekken. Hoe komt dat? Zijn de destijds genomen maatregelen zo effectief? Of was het toch een modeziekte?

Koffie

Vraag het aan de mensen om je heen en de verbazing valt op “Hè ja, daar hoor ik nooit meer iets over.” Ze suggereren dat het ergonomisch vormgeven van muizen en toetsenborden een grote rol speelt.
Ook gebruiken ze tegenwoordig minder snel de krachtterm RSI. Wie soms last heeft van pijnlijke spieren in rechterschouder, gaat gewoon wat vaker koffie halen. En in economisch slechte tijden wil een beeldschermwerker niet zo snel in de lappenmand liggen en zijn klachten liever nog even voor zich houden.

Laptop

Maar zo simpel is het niet. De laptop die in de beginjaren van RSI minder voor handen was dan tegenwoordig, is nu niet direct een ergonomisch wonder te noemen. Een zere arm is een zere arm en al begrijpt Jaco Greaves, bedrijfsarts bij uitgever PCM, dat daar tijdens reorganisatieronden wat minder over wordt geklaagd, “die zere arm komt als het gevaar geweken is geheid bij mij voor het bureau.”

Greaves zag bij PCM in Rotterdam de laatste vier jaren een constant aantal mensen met RSI, ongeacht eventuele reorganisaties. Hij noemt de situatie ‘onder controle’, er zijn twee nieuwe gevallen en twee genezen gevallen per jaar. “RSI is helemaal niet verdwenen. Het komt alleen minder voor en dat komt omdat de mensen zich veel bewuster zijn geworden van hun werkplek. Voor mijn gevoel is een ontslagronde juist een extra risico voor nek-, arm- en schouderklachten vanwege de stress die het met zich meebrengt.”

Bewustwording

Ergonoom Erwin Speklé doet voor Faculteit der Bewegingswetenschappen van de Vrije Universiteit in Amsterdam en in samenwerking met Arbo Unie onderzoek naar de effectiviteit van voorlichting en interventie bij risicofactoren en klachten.
Speklé beschouwt het jaar 2003 als hoogtepunt van RSI-klachten. Sindsdien is de werkdruk eerder toe- dan afgenomen, maar preventieve maatregelen reduceren volgens hem deze negatieve risicofactor.

In de top 10 van beroepsziekten staat op de derde plaats RSI van schouder en bovenarm, op plaats 5 de tennisarm, prompt gevolgd door RSI van pols en hand en RSI van de onderarm en elleboog op 6 en 7

Bedrijven die meedoen aan zijn onderzoek laten hun werknemers een vragenlijst invullen. Verdeeld over een controlegroep en een interventiegroep worden zij zes en twaalf maanden later weer bekeken op last aan nek, armen, schouders, polsen en handen. De maatregelen variëren van werkplekonderzoek tot het volgen van een cursus ‘RSI en stress’.
“Tot nu toe zien we wel een algehele verbetering,” zegt Speklé, “maar de verschillen tussen controle- en interventiegroep zijn niet statistisch significant. Mogelijk komt dit doordat beide groepen de RSI Quickscan hebben ingevuld en werkt dat al als een interventie op zich.”