Manifest voor de kringlooplandbouw gepresenteerd op BioVak /reageer

Manifest voor de kringlooplandbouw gepresenteerd op BioVak

BioVak 2011, de vakbeurs voor duurzame landbouw, natuur en voedselkwaliteit, vindt 19 en 20 januari plaats in het IJsselhallencomplex in Zwolle. De vakbeurs is voor ondernemers uit de biologische land- en tuinbouw, importeurs, horeca- en detailhandelondernemers die geïnteresseerd zijn in innovaties in duurzaamheid en het distributiekanaal. Het thema dit jaar, inspiratie, omvat de totale biologische keten.

Een van de deelnemers op de vakbeurs is De 12 ambachten, het Centrum voor Ecologische Technieken dat in 1978 is opgericht door Sietz Leeflang. Leeflang, ook oprichter in 1971 van De Kleine Aarde en auteur van diverse uitgaven over land- en tuinbouw, ecologische techniek en kleinschaligheid, voltooide onlangs de Nederlandse vertaling van het boek Farmers of Forty Centuries. Hij presenteert zijn vertaling op de vakbeurs.

Het veel geciteerde reisverslag werd in 1911 gepubliceerd door de Amerikaanse hoogleraar en vooraanstaande bodemkundige F.H. King. Hij schreef het nadat hij zes maanden in China, Korea en Japan het werk van tientallen boeren en tuinders had bestudeerd. Het leest als een reisverslag, maar ook als een sociaal en wetenschappelijk document.

Organische kringloop

King laat zien dat het oude China het enige werkelijk duurzame landbouwsysteem naliet dat de mensheid ooit heeft gekend. Nog vóór de komst van de kunstmest voedde het 500.000.000 mensen. Dit systeem was gebaseerd op een uitgekiende vorm van recycling en voldeed daarmee 4.000 jaar onafgebroken aan de natuurlijke organische kringloop.

King voorspelt in zijn precies honderd jaar oude boek het tekort aan fosfaat dat thans de wereldlandbouw bedreigt en hij bepleit met kracht het herstel van de natuurlijke kringloop door gebruik te maken van alle organische reststoffen waarover we voor het maken van vruchtbare en bodemherstellende compost kunnen beschikken, met inbegrip van de menselijke mest en urine.

De auteur die in 1911 overleed nog voor zijn boek uitkwam wilde in een oproep de Amerikaanse boeren waarschuwen tegen de grootschalige roof- bouw in de graanvlakten van het middenwesten. Twintig jaar later brachten de stofstormen van de Dust Bowl tienduizenden boeren in diepe armoede.

Manifest

Leeflang vertaalde het boek onder de titel Vierduizend Jaar Kringlooplandbouw en voegde er een manifest aan toe, in de geest van King. Het roept in tien stellingen op over te stappen op werkelijk duurzame landbouw, de kringlooplandbouw, zoals die in het oude China begon.

1. Boer moet zich voorbereiden op nieuwe oliepiekprijs

Voor vele boeren in de derde wereld werd kunstmest in 2008 door een ongekende oliepiekprijs onbetaalbaar. Een nieuwe piekprijs zal na de aderlatingen van de economische crisis ook boeren in het westen zwaar treffen. Kunstmest wordt, ook door schaarser wordende benodigde delfstoffen, blijvend duurder. Hogere olieprijzen zullen de huidige massale im- en export van landbouwproducten afremmen. Kringlooplandbouw biedt uitkomst.

2. Kringlooplandbouw brengt herstel bodemleven en -structuur

De natuurlijke organische kringloop moet worden hersteld. De toenemende schaarste aan fosfaat en kalium, onmisbaar voor de landbouw, kan alleen worden opgevangen door organische recycling. Moderne industriële verwerking tot compost van vele soorten organische reststoffen, menselijke uitwerpselen en urine inbegrepen, kan een blijvend vitale bodem opleveren met een structuur die veel beter bestand is tegen zowel droogte als wateroverlast.

3. Biodiversiteit basis voor iedere boerderij en tuinderij

Biodiversiteit (een natuurlijke terreininrichting, afwisseling van teelten en gewassen en vermijden van monoculturen) leidt tot grotere economische zekerheid door risicospreiding en versterking van het ecosysteem. Het werk wordt bovendien afwisselender en interessanter, vraagt en brengt meer kennis, kwaliteitsbesef en ervaring en leidt tot een grotere betrokkenheid.

4. Land- en tuinbouw moeten regionaal opereren

Energieschaarste, die evenzeer de transportsector zal treffen, laat de land- en tuinbouw geen andere keuze dan die van regionalisatie en schaalverkleining. Beseft moet worden, dat dit welkome stappen zijn om de afstand tussen boer en consument te verkleinen. Ze kunnen ook het begin zijn van een nieuwe rol voor werknemers in het boerenbedrijf.

5. De boer moet eerlijk betaald worden

De vrijwel volledige omschakeling van agrarische staat naar industriestaat heeft geleid tot steeds lagere landbouwprijzen en vertrek van steeds meer boeren, plaatsmakend voor megabedrijven, met als gevolg steeds meer productielandbouw. Industrialisatie mag nooit ten koste gaan van boeren. Er moet voor worden gewaakt dat er een balans blijft bestaan tussen landbouw en industrie.

6. Door aantal moeten boeren politieke factor worden

Alleen door inzet en betrokkenheid van aanzienlijk meer medewerkers (‘boerderijen moeten vermenselijken’) kan de landbouw een ecologisch sterkere en economisch duurzamere bestaansbasis krijgen. Een veel groter aantal boeren en bij de landbouw betrokkenen zal de politieke invloed opleveren om evenwicht te scheppen tussen industrie en landbouw.

7. Voedselverwerking en -distributie moeten kleinschaliger

De afstand tussen boer en consument moet kleiner worden, de invloed van voedingsmiddelenindustrie en tussenhandel moet worden verkleind. Dit geldt mondiaal. Een kleinschaliger productie en distributie van landbouwproducten en voedingsmiddelen zal de herkomst transparanter maken en nieuwe betrokkenheid en werkgelegenheid in eigen streek scheppen.

8. Lichte machines en werktuigen zijn noodzakelijk in land- en tuinbouw

Een herwaardering van werken in de land- en tuinbouw is alleen mogelijk op basis van werktuigen die overbodige lichamelijke belasting uitsluiten, die met hernieuwbare energie werken en door laag gewicht en lichte constructie de bodem zo min mogelijk belasten en verstoren.

9. Boer moet garant staan voor dierenwelzijn

Een kleinschalige kringlooplandbouw zoals in dit manifest bepleit, waarbij de biodiversiteit en de betrokkenheid en het welzijn van de werknemers voorop staan, houdt per definitie rekening met het dierenwelzijn. Een aanvaardbaar aantal landbouwdieren per hectare, ruime stallen met voldoende stro en daglicht en vrije uitloopmogelijkheid staan garant voor een gezonde veestapel en een gezond eindproduct.

10. Kringloopland- en tuinbouw zullen landschap verrijken

De kringloopland- en tuinbouw zullen door biodiversiteit, kleinschaligheid en ecologie het omringende land en de natuur zodanig verrijken dat de noodzaak verdwijnt van de kostbare landbouwgronden vereisende aanleg van ‘nieuwe natuur’, nu de ecologische hoofdstructuur in ons land afronding nadert.

Vierduizend Jaar Kringlooplandbouw
Uitgave: Stichting De Twaalf Ambachten, Boxtel. Prijs incl. porto in Nederland: € 38,15. Aanbiedingsprijs op Biovak: € 29,50. Bestellen: de12ambachten.nl

Reageren via Facebook

Reacties

Over Redactie Sync

Sync.nl publiceert artikelen en nieuwsberichten over de toenemende invloed van wetenschap en technologie op de business. Ideeën voor artikelen? Meeschrijven? Laat het ons weten via redactie@sync.nl.