Column/ Meer van hetzelfde /reageer

Column: Henk de Greef

Foto van de auteur

Henk de Greef is een adviseur met een coachende stijl, die zich heeft gespecialiseerd in Persoonlijke ontwikkeling in lijn met organisatieontwikkeling, met het oog op ondernemerschap. Dit doet hij door het scheppen van ruimte en tijd voor ontwikkeling, door het toepassen en aanbieden van nieuwe rijnlandse principes, waardoor ondernemerschap, innovativiteit, creativiteit en zelfredzaamheid (weer) nieuw leven krijgen. Bovendien heeft hij zich meester gemaakt in het herkennen en oplossen van (organisatie)problemen die vaak onoplosbaar worden gemaakt door vastgezette (vastgeroeste) (denk)kaders.

Met TARGON organisatie advies beoogt hij managers en ondernemers, zowel profit als non-profit, te helpen hun persoonlijke- en organisatiedoelen te bepalen en verwezenlijken.

Ervaring heeft hij opgedaan als zelfstandig ondernemer in het mkb, in diverse andere bedrijven, als ondernemerscoach en als bemiddelaar in durfkapitaal. Middels een groot netwerk van adviseurs bij o.a. DeLimes en de Orde van Organisatie Adviseurs houdt hij de zaag scherp met de laatste inzichten in het vakgebied.

Steeds vaker constateer ik hetzelfde probleem, namelijk dat mensen er sterk naar neigen om steeds weer hetzelfde te doen. Ik maak mijzelf er dus ook schuldig aan.

“Meer van hetzelfde” is een theorie van Watzlawick, die ik hier kort uiteen zal zetten en vervolgens zal illustreren aan de hand van twee voorbeelden.

Controle

Nietzsche zag in de mensheid een onstuitbare wens om de omgeving en daarmee zichzelf onder controle te houden om een houdbaar bestaan te realiseren. Veel van onze problemen neigen in die richting, want als je terugzoekt naar het ontstaan van een probleem, de definitie, waartoe een oplossing wordt bedacht, heeft het vaak betrekking op het handhaven van ofwel de probleemhouder of de omgeving waarin hij zich bevindt. Ook Watzlawick bevond zich in die denkrichting en hij introduceerde daarom het begrip “meer van hetzelfde”.

Theorie

Meer-van-hetzelfde-problemen zijn aan de orde van de dag. Dat kan ook niet anders in een wereld waarin wij worden opgevoed met allemaal dezelfde theorie. We weten bijvoorbeeld heel erg zeker dat als het in huis te warm wordt, dat dan de verwarming omlaag gezet moet worden. Het toebrengen van het negatieve element, minder verwarming, is een adequate oplossing voor een te warme huiskamer.
Deze theorie kent vele varianten die ik voor de strekking van dit verhaal niet allemaal hoef te benoemen. Het wordt pas interessant als de theorie niet meer opgaat en begint te vallen in de “meer van hetzelfde”-categorie. De situatie waarin “meer van hetzelfde” een averechts effect heeft. Waar het indrukken van het gaspedaal ervoor zorgt dat je uit de bocht vliegt en dus niet sneller aankomt op plaats van bestemming.

Regels

Een van de terreinen waar dit zich prachtig manifesteert is het geloof dat wij koesteren in regels. Op het moment dat ergens iets fout gaat of dreigt te gaan wordt een nieuwe regel geïntroduceerd om het vermeende onheil te voorkomen. Dat is te vergelijken met het toedienen van het negatieve element om het systeem te stabiliseren.
Vanuit die gedachte is dat een goede oplossing, want het zou ons kunnen behoeden voor onheil. Maar als het vermeende onheil betrekking heeft op eerder ingevoerde regels, die niet worden nageleefd of niet de gewenste uitwerking hebben, wordt het een “meer van hetzelfde”-oplossing.

Schrikreactie

Als voorbeeld noem ik het probleemwijken-debat. De wijken waarin groepen hangjongeren de buurt onveilig maken. Sommige politici wensen “harde maatregelen” om het probleem op te lossen. Dat kan heel goed werken als er nog geen harde maatregelen waren geweest. De straf veroorzaakt dan een schrikreactie die de automatische conclusie bij de doelgroep teweeg zou moeten brengen dat er kennelijk een fout begaan is.

Maar zo eenvoudig is dat probleem niet. Deze politiek gaat uit van de veronderstelling dat straf het negatieve element is dat de situatie kan stabiliseren, net zoals bij de bovengenoemde verwarming. Maar wat zou er gebeuren als (meer) straf juist de problematiek aanwakkert, als straf wederom een bevestiging is van het wij-tegen-zij-gevoel en daarmee de noodzaak tot hetzelfde gedrag en daaropvolgend meer straf in de hand werkt. We hebben dan een zichzelf versterkend proces georganiseerd, dat ergens een keer uit de hand moet lopen.

Boete

Hetzelfde fenomeen doet zich voor bij de niet betaalde zorgpremies. Er wordt nu voorgesteld dat daar een boete op komt te staan van maar liefst 30 procent. Wel, dat is enorm schrikken voor iemand die het kan betalen en dat dus ook doet. Voor de doelgroep die simpelweg de premie niet op kan brengen, wat voorzien was bij de invoering van het nieuwe stelsel, wordt de berg alleen maar groter. De schuldpositie loopt op en de noodzaak tot straf (=boete) versterkt zichzelf.

Zomaar twee voorbeelden waarin “meer van hetzelfde” oplossingen worden toegepast, maar hoogstwaarschijnlijk niet tot het gewenste resultaat zullen leiden.

Het is niet links, het is niet rechts, het is meer van hetzelfde.

Reageren via Facebook

Reacties