Ondergrondse geheugen van een waanzinnige wedloop /reageer

Ondergrondse geheugen van een waanzinnige wedloop

Vanuit een grottenstelsel bij Maastricht bewaakte de Navo jarenlang het luchtruim boven Europa. Oud-medewerkers willen de spionagetechnologie bewaren en zijn aan het verzamelen geslagen. Zondag besteden de radioprogramma´s OVT en Vroege Vogels aandacht aan het ondergrondse mergelgrottenstelsel. Sync.nl zet alvast wat feiten op een rij.

De Koude Oorlog was behalve een ideologisch loopgravengevecht ook een technologische uitputtingsslag. De Sovjet-Unie, Amerika, de Navo-lidstaten en ieder ander land dat stelling nam voor Oost of West, waren vijftig jaar lang behalve met politieke spelletjes vooral bezig met ‘de eerste en de beste’ te willen zijn. De beste met atoomtuig en langeafstandsraketten; de eerste in de ruimte of de eerste op de Maan. En dat tegen bijna iedere prijs. De Sovjet-Unie is uiteindelijk failliet gegaan aan haar drang om de wereld technologisch te verslaan, Amerika dankt aan de Koude Oorlog zijn imago van domme en dominante wereldmacht met grootheidswaan.

Europa dreigde tussen de wereldmachten vermorzeld te raken. Maar als aanstichter van het conflict wordt het niet graag herinnerd aan de geldverslindende wapenwedloop waarin het zich vervolgens een halve eeuw heeft laten meeslepen.

Kasteel met grot

Alleen als je heel goed oplet, zie je in het Europese landschap de sporen van dat kil verleden. Zoals op de grens met België, en dan nog moet je goed zoeken. Want wie door het Zuid-Limburgse landschap naar het kasteel Neercanne loopt, zal niet vermoeden dat onder het wandelpad een van de belangrijkste militaire hoofdkwartieren van de Koude Oorlog ligt. In een 25 kilometer lang stelsel van gangen en kantoren in de Cannerberg werkten van 1954 tot 1992 dag en nacht meer dan driehonderd Belgische, Nederlandse, Canadese en Amerikaanse militairen. Een belangrijke taak van dat HQ Two Ataf (het hoofdkwartier van de tweede Atlantic Tactical Air Force) was het paraat zetten van vliegtuigen met atoombommen. Verder verzorgde het via gecodeerde berichten de communicatie tussen vluchtleidingscentra van Noorwegen tot Itali� en de Navo-hoofdkwartieren, en werd er de nucleaire status van Noordwest-Europa bepaald; van alarmfase Groen tot Vuurrood.

Vrijwilligers zijn bezig met oud materiaal van Koude Oorlog-technologie te verzamelen om ooit in een deel van de grotten een museum te kunnen inrichten. Hun doel is militaire technologie die zo’n belangrijke invloed heeft gehad op het verloop van de vorige eeuw niet verloren laten gaan. Geavanceerde radar, live communicatie met straaljagers, de voorloper van het internet, digitale versleuteling van berichten; het zijn allemaal technieken die tijdens de Koude Oorlog tijd hun intrede deden en in de Cannerberg voor het eerst in gebruik werden genomen. Veel van de apparatuur is bewaard gebleven, in andere musea of bij verzamelaars thuis. Sommige spullen staan nog in de berg.

De commandobunker Cannerberg heette formeel het Joint Operations Center (JOC) of Joint Static War Headquarters. De bijnaam was The Cave, de Grot. Het JOC was onderdeel van Northag, de Northern Army Group van de Navo en is gebouwd in een stelsel van middeleeuwse mergelgrotten op de grens van het Vlaamse dorp Kanne en Maastricht. In 1953 werden de eerste afspraken gemaakt met de eigenaren: een Franse barones, de stad Maastricht en het Limburgs Landschap. De Navo zocht in verband met de toegenomen dreiging uit Rusland een geheim commandocentrum om militaire operaties te kunnen co�rdineren. In de Tweede Wereldoorlog werd de vochtige mergelgrot zowel door de Duitsers als door het verzet gebruikt, later door boeren en champignonkwekers.