Onze drang tot samenwerken evolutionair bepaald /reageer

Onze prefrontale cortex

Een verschil met mensen bij sociale interacties zit in de hersencapaciteit van andere primaten. Het is twijfelachtig of mensapen en andere primaten tot dezelfde cognitieve capaciteiten als mensen in staat zijn. De vraag is of ze specifieke interacties kunnen onthouden en of ze bijhouden hoe vaak ze gunsten hebben verleend en terug hebben gekregen van andere groepsleden. Wij houden dit bij door te `tellen` met het voorste deel van ons brein- de prefrontale cortex. Dit is een hersendeel wat bij de apen minder ver ontwikkeld is.
Door ons goed ontwikkelde prefrontale cortex, zijn wij snel geneigd anderen te straffen als ze zich niet aan de regels houden. Chimpansees daarentegen lijken zich geen zorgen te maken om een consequente ongelijke verdeling van voedsel onder de groepsleden. Het is een ander verhaal wanneer een chimpansee voedsel steelt van de ander, dan neemt het slachtoffer meteen wraak, middels een achtervolging of door hulp te zoeken bij een hogergeplaatst vrouwtje of mannetje. Bij korte interacties straffen chimpansees elkaar dus ook, maar of ze structureel voor langere tijd bijhouden wie wat precies krijgt, is niet bekend.

Moraliteit

Hebben chimpansees dan wel gevoel voor eerlijkheid of een heersende moraal? Enkele experimenten toonden aan dat ze gevoel hebben voor ongelijkheid, net als de bruine kapucijnaap Cebus apella. Afkeer tegen ongelijkheid is aangetoond door Frans de Waal en Sarah F. Brosnan (2003), door geteste paren van kapucijnapen een verschillende beloning te geven na het uitvoeren van dezelfde taak. Wanneer de geteste aap een stukje komkommer kreeg en vervolgens zag dat zijn partner met dezelfde moeite een druif kreeg, raakte de aap van streek. De meeste kapucijnapen weigerden in de herhaalde experimenten het stukje komkommer, omdat ze zagen en niet accepteerden dat hun partner een hogere beloning kreeg. Hier kan je het filmpje op YouTube zien.
Ook zijn chimpansees en kapucijnapen in staat om een partner dezelfde voedselbeloning te gunnen, wanneer ze moeten samenwerken om de beloning te kunnen krijgen.

De met ons nauw verwante chimpansee en andere primaten helpen het ontstaan van samenwerking en andere sociale interacties beter te doorgronden. We kunnen nog veel leren over het ontstaan van onze moraliteit en basale emoties, waar wij grotendeels afstand van hebben genomen door culturele normen en waarden.

An anthropomorphous ape, if he could take a dispassionate view of
his own case, . . . might insist that they were ready to aid their fellowapes
of the same troop in many ways, to risk their lives for them, and
to take charge of their orphans; but they would be forced to acknowledge
that disinterested love for all living creatures, the most
noble attribute of man, was quite beyond their comprehension.

Charles Darwin, The Descent of Man, 1871, p. 105

Reageren via Facebook

Reacties

Over Ilse Naus

Ik ben een dierbioloog met een sterke interesse in diergedrag, toepassingen van biologische onderwerpen op de maatschappij en de gezondheid van mens en dier. Omdat ik mijn kennis graag wil delen met anderen en de wetenschap voor iedereen toegankelijk wil maken, heb ik me in mijn laatste jaar gespecialiseerd in de richting van de wetenschapsjournalistiek. Je kunt mij ook vinden op Linkedin en Facebook.