Op zoek naar een verdienmodel voor cybermusic /3 reacties

Op zoek naar een verdienmodel voor cybermusic

Digitale technologie kan de muziekindustrie fundamenteel veranderen. Voor het eerst in de geschiedenis hebben muzikanten en muziekliefhebbers daadwerkelijk de mogelijkheid om het muzikale landschap zelf vorm te geven. Dit artikel beschrijft de invloed van ‘CyberIndie’ op de toekomst van de muziekindustrie.

Digitale muziekcultuur

Digitale technologie maakt voor het eerst een geluidsdrager mogelijk die – vanwege de binaire code – niet afhankelijk is van een materiële vorm en zonder kwaliteitsverlies kan worden gekopieerd, bewerkt en verspreid.

Dankzij digitale technologie kan in principe iedereen met een moderne pc, de juiste software en een internetverbinding hoogwaardige muziek produceren, remixen en verspreiden. De mogelijkheden van ‘amateurs’ komen daarom steeds dichter bij die van ‘professionals’ te liggen. De drempel om een muzikale bijdrage te leveren is dankzij digitale technologie veel lager. Samen met het grotere aanbod van zowel legale als illegale muziek op het internet, maakt dit de digitale muziekcultuur een stuk democratischer.

Grillen

Muzikanten hebben binnen de digitale muziekcultuur meer mogelijkheden om het muzikale landschap met hun eigen inbreng te verrijken, terwijl muziekliefhebbers dankzij het internet beter toegang hebben tot een haast onuitputtelijk en gevarieerd aanbod van muziek. Dit maakt een toekomst mogelijk waarin zowel muzikanten als muziekliefhebbers zelf de dienst uitmaken, in plaats van afhankelijk te zijn van de grillen van platenmaatschappijen, muziekzenders en opiniemakers. Maar voordat deze ‘bereikbare utopie’ uit kan komen, moet men eerst durven innoveren (zie ook kader Cyberindie).

Auteursrecht

Dat nog niet de hele muziekindustrie klaar is voor de digitale muziekcultuur blijkt uit de conservatieve reactie van de gevestigde platenmaatschappijen op het – inmiddels allang ingeburgerde – uitwisselen van digitale muziekbestanden op het internet. Deze nieuwe vorm van omgang met muziek wordt door hen eenzijdig afgekeurd en hardnekkig bestreden. Dit alles onder het mom van auteursrechteninbreuk en uit naam van de ‘arme’ muzikant. Het auteursrecht op muziekstukken is – niet zonder toeval – een van de meest waardevolle ‘goederen’ binnen de traditionele muziekindustrie.

Macht

De muziekindustrie kent een sterke concentratie van macht. Slechts vier platenmaatschappijen – Universal, Sony BMG, EMI en Warner – bezitten gezamenlijk een marktaandeel van ongeveer 70 procent van de totale exploitatie van muziek. Daarnaast hebben deze ‘Big Four’ vrijwel alle distributiekanalen voor muziek in handen.
Muzikanten die deze kanalen willen gebruiken zijn dus afhankelijk van deze platenmaatschappijen. Opvallend detail is dat muzikanten, wanneer zij met een van deze partijen in zee gaan, doorgaans als onderdeel van de overeenkomst het auteursrecht over hun werken moeten overdragen. Het zijn dus niet de muzikanten zelf, maar de gevestigde platenmaatschappijen die het gros van de auteursrechten op muziekstukken beheren.

Verdedigend

De omvangrijke auteursrechtencatalogi van de gevestigde platenmaatschappijen zijn veel geld waard. Vanuit dat opzicht is het logisch dat men een verdedigende houding inneemt ten opzichte van de uitwisseling van digitale muziekbestanden op het internet. Dat neemt niet weg dat je grote vraagtekens bij de maatschappelijke wenselijkheid van deze situatie kan zetten. Het auteursrecht is van oudsher niet alleen bedoeld om auteurs – in plaats van machtige bedrijven – te belonen voor hun creatieve inspanningen, maar ook om een levendig en divers cultureel landschap te stimuleren.