Nieuws - Opwarming aarde verloopt sneller en met meer effect /12 reacties

Drempels over

Een onbegrepen fenomeen dat bioloog Field zorgen baart is het drempelprincipe, dat in veel biologische systemen is ingebouwd. Een voorbeeld daarvan is de heat stroke. Als een mens voor langere tijd aan extreme temperaturen blootstaat, verliest het zoveel vocht door zweten dat een drempelwaarde wordt overschrijden en het lichaam de poriën sluit om verder vochtverlies te komen. Vanaf dan blijft de lichaamstemperatuur stijgen en is de persoon vrijwel zeker niet meer te redden. ‘Iets dergelijk zou de aarde kunnen overkomen,’ vreest Field. ‘Door een stabiel systeem continu te verstoren, kun je het tot een kritisch niveau brengen, waarna je controle verliest. Die situatie kunnen we niet modelleren omdat we de drempelniveaus niet kennen. Echt ongewis dus.’

Spiraal

In het permafrost zit naar schatting een biljoen ton CO2 opgesloten. Zo’n tien procent zou de komende eeuw vrij kunnen komen, denkt Field. Uit gebieden in Siberië en Canada, maar ook Antarctica. ‘We lopen het risico in een neerwaartse spiraal terecht te komen, als door de huidige opwarming het permafrost ontdooit en er meer broeikasgassen vrijkomen, die een opwarming tot effect hebben, waardoor er meer permafrost ontdooit,’ zegt hij. En ook het effect dat regenwouden door de opwarming droger worden en daardoor sneller in vlammen opgaan, met CO2-uitstoot tot gevolg, wordt nu pas in volle omvang duidelijk.

Daar komt bij, aldus de hoogleraar, dat biologische systemen zoals de zeeën en de regenwouden veel minder CO2 terugvangen uit de atmosfeer, dan gedacht. ‘Door de vraag naar biobrandstoffen gaat steeds meer regenwoud verloren,’ zegt Field. ‘En het diepere water in de oceanen is deels verzadigd met CO2. Het is juist dat water dat onder invloed van de opwarming en de toegenomen windkracht aan de oppervlak komt, de plek waar de uitwisseling met de atmosfeer plaatsvindt.’

Field houdt er wel rekening mee dat zijn zorgwekkende voorspellingen worden bijgesteld voor de komende perioden, omdat een lagere economische groei overheerst. Dat heeft gevolgen voor ons energieverbruik. Maar helemaal gerust is hij er niet op, want biologische terugkoppelingsmechanismen blijken juist onverwacht minder positief. Meer CO2 in de atmosfeer maakt bijvoorbeeld meer plantengroei mogelijk, waardoor CO2 wordt vastgelegd. ’Inmiddels weten we dat waar het groener wordt, het ook warmer wordt. IJs zorgt voor meer terugkaatsing van zonnestraling.’

Kokende oceanen

Het nieuwe IPCC-rapport met een voorspelling over de klimaatveranderingen staat gepland staat voor 2014. Voor het eerst zullen dan beleidsvoorstellen worden gedaan. Nieuw is dan ook dat in de modellen met meer zekerheid rekening is gehouden met de gevolgen van een toename van CO2 en biologische systemen als het permafrost. Het laatste rapport van het IPCC voorspelde een wereldwijde toename van de temperatuur tussen 1,1 en 6,4 graden Celsius. ‘De aarde wordt geen Venus, en van kokende oceanen zal ook geen sprake zijn,’ zegt Field nog. ‘Maar alles wijst erop dat we het terugbrengen van de CO2-uitstoot in een hogere versnelling moeten zetten. We hebben weinig tijd.’

Reageren via Facebook

Over Marco van Kerkhoven

Marco van Kerkhoven is bioloog, journalist en onderzoeker bij het Kenniscentrum Communicatie en Journalistiek van Hogeschool Utrecht. Hij doet promotieonderzoek naar nieuwe media businessmodellen.