Tweet

Recent ontmaskerde geheimen van het brein /1 reactie

Het brein was lange tijd een mysterieuze zwarte doos. De laatste jaren geven de hersenen echter het ene na het andere geheim prijs. Slate beschrijft in haar brainspecial de belangrijkste ontwikkelingen. Een overzicht van publicaties in het afgelopen jaar met de kansen en gevaren voor de toekomst.

1 | Gedachten lezen met een hersenscan

Onderzoekers hebben de gedachten van proefpersonen geraden met behulp van een fMRI-scan (zie kader). Proefpersonen kregen de opdracht om een sommetje te doen. De test bestond uit een voorbereidingsfase waarin de personen moesten kiezen tussen optellen of aftrekken en een uitvoeringsfase waarin twee cijfers werden getoond waarmee de gekozen berekening moest worden uitgevoerd. In de voorbereidingsfase maakten de onderzoekers een scan van de prefrontale cortex, het hersengebied dat zorgt voor planning en vrije wil. Met behulp van computeranalyse van de fMRI-scan kon in 70% van de gevallen worden gezien of de proefpersoon had gekozen voor optellen of aftrekken.

• Kansen: Een verfijning van deze techniek maakt het mogelijk om met je gedachten bijvoorbeeld een computer te bedienen. Maar ook is het mogelijk om schuldigen en onschuldigen te onderscheiden op grond van hun gedachten.
• Gevaren: Gedachten, wensen en vrij wil zijn de essentie van een mens. Wanneer dit niet langer verborgen blijft, dreigt de ultieme invasie van onze privacy.

2 | Knutselen aan normen en waarden

Zou je een baby verstikken om zo te voorkomen dat een groep mensen ontdekt en gedood zou worden? Enkele jaren geleden werd aangetoond dat zo’n moreel dilemma leidt tot activiteit van verschillende hersengebieden die met elkaar strijden. Het genetisch oudere emotionele gebied, dat we hebben geërfd van onze vroege voorouders, zegt dat we een individu niet mogen doden. Een recenter aangelegd hersengebied weegt kosten en baten rationeler af en zou een individu wel willen doden als je daarmee een groep redt. De meeste mensen aarzelen lang of willen geen individu doden ook al erkennen ze dat het vele levens zou redden. Nieuw onderzoek toont aan dat mensen met een hersenbeschadiging van het ‘emotionele morele gebied’ makkelijker een individu opofferen.

• Kansen: Inzicht in actieve gebieden bij morele beslissingen biedt de mogelijkheid om bijvoorbeeld psychiatrische stoornissen bij de wortel aan te pakken. Soldaten kunnen voorafgaand aan een veldslag worden gemanipuleerd en bij terugkeer in de maatschappij weer worden gereset naar normaal.
• Gevaren: Wie bepaalt wat goed is? Wat gebeurt er als mensen de beschikking krijgen over hun eigen moraal?

3 | Comateus bewustzijn ontdekt

Onlangs is vastgesteld dat een jonge comapatiënte een soort bewustzijn had. Ze kreeg de opdracht om in gedachten een potje tennis te spelen en in haar huis rond te lopen. Gelijktijdig werden fMRI-scans gemaakt. Hierop lichtten de gebieden voor taal, beweging en coördinatie op. De scans van de comapatiënte waren niet te onderscheiden van scans van gezonde mensen. Welliswaar was het bekend dat mensen in coma nog elektrische hersenactiviteit kunnen hebben. Maar men ging er vanuit dat deze activiteit geen bewustzijn was. Het opvolgen van opdrachten toont echter weldegelijk een intentie aan. (Voor alle duidelijkheid: coma is niet hetzelfde als hersendood. Bij hersendood is vastgesteld dat er geen elektrische hersenactiviteit is en zal ook de fMRI-scan geen activiteit meer tonen. Zaken als orgaandonatie komen pas ter sprake bij hersendode patiënten en niet bij comateuze patiënten.)

• Kansen: Communiceren met comapatiënten kan mogelijk worden met behulp van de fMRI-scan.
• Gevaren: Geen.