Slimme producten en ethiek: de uitdaging van industrial design /reageer

Ethiek

Naast een zekere openheid voor interdisciplinair werken en voor alternatieve denk- en ontwerpwijzen, wil Overbeeke zijn studenten nog iets anders meegeven.
Design, leren zij tijdens hun opleiding, heeft alles te maken met het socioculturele, en dus ook met ethiek. Producten zetten hun gebruikers immers aan tot gedrag.

Nog in ontwikkeling is een lamp die behulpzaamheid opwekt. Hij laat treurig zijn kap hangen.

De DQI-groep ontwerpt in dit kader producten die hun gebruikers doelbewust bepaalde handelingen ontlokken. Zo konden de bezoekers van het Lowlands-festival de afgelopen zomer een bijzonder instrument bespelen: een groot flexibel scherm, dat geluid maakt wanneer het wordt aangeraakt. Het functioneert echter alleen wanneer twee personen, elk aan een kant van het scherm, gelijktijdig hetzelfde punt aanraken. Het instrument werkt samenwerken zo in de hand.
Nog in ontwikkeling is een lamp die behulpzaamheid opwekt. Hij laat treurig zijn kap hangen. Door middel van ‘aardig’ gedrag, bijvoorbeeld strelen of bemoedigend aantikken, kan de gebruiker hem weer rechtop zetten.

Beide voorbeelden verraden een zeker idealisme. Ontwerpers, stelt Overbeeke in de aankondiging van zijn intreerede, streven naar een betere wereld. Wat houdt dat in? “Het gaat om een andere manier van omgaan met elkaar en met onze omgeving”, zegt Overbeeke. “Het modernisme, het model dat de maakbaarheid van de wereld suggereert, nadert zijn einde. Mensen uit allerlei hoeken vallen dat model aan. Ondertussen pusht de technologie allerlei producten richting adaptief gedrag. Het is onze taak om de menselijkheid in het geheel te bewaken. We moeten een bod doen om het leven mooier en poëtischer te maken.”

Bewustwordingsproces

Niet dat zijn studenten doelbewust worden opgeleid tot wereldverbeteraars en milieuactivisten. Overbeeke spreekt eerder over een bewustwordingsproces. “Uit deze theemok drink ik op een andere manier dan wanneer het een kristallen glaasje was geweest. Ik wil studenten daarvan bewust maken. Ik doceer geen moraal, maar wil wel dat studenten weten waar ze mee bezig zijn.”
Dat hij dit ideaal zelf al even ‘onmogelijk’ noemt als de vorige twee punten, maakt het juist nog nastrevenswaardiger. “Het onmogelijke is mooi. Het doet je dromen.”

Dit artikel verscheen eerder in Cursor, het informatie- en opinieblad van de TU/e.

Reageren via Facebook

Reacties

Over Enith Vlooswijk

Enith Vlooswijk is freelance wetenschapsjournaliste. Haar bedrijf heet AllesZins Journalistiek & Tekst. Ze maakt bovendien muzikale theatervoorstellingen met Kindertheater Vanillewijs.