Oud bier is misschien helemaal geen bier /reageer

Oud bier is misschien helemaal geen bier

Een Duitse onderzoeker heeft een paper geschreven waarin hij betwist of de in de oudheid geliefde Soemerische granendrank wel vergelijkbaar is met bier.

Historicus en spijkerschriftkenner Peter Damerow (die in november 2011 overleed) van het Max Planck-instituut in Berlijn schreef een paper waarin hij brouwtechnologieën van de Soemeriërs onderzoekt. In de paper geeft hij aan dat hij eraan twijfelt of de populaire drank uit vroeger tijden eigenlijk wel bier was.

Het brouwsel, dat de Soemeriërs in kleipotten maakten, blijft een mysterie, ondanks dat de twee basisingrediënten bekend zijn, namelijk gerst en emmer (een soort tarwe).

Productieprocessen en recepten

Veel van de meer dan 4000 jaar oude kleitabletten met spijkerschrift bevatten rapportages van leveringen van emmer, gerst en hop en ook documentatie over activiteiten. Maar er is vrijwel geen informatie over de details van productieprocessen en al helemaal geen recepten.

Hierdoor is Damerow gaan twijfelen aan de gangbare theorie dat de Mesopotamische brouwers most maakten door platte broden gemaakt van gerst of emmer te verbrokkelen. Het zogenaamde ‘bappir’ (Soemerisch voor ‘bierbrood’) is nooit als brood in administraties opgenomen, maar in meeteenheden, zoals grofgemalen gerst. Damerow laat ook zien dat er een hoge mate van standaardisatie is, waardoor hoeveelheden grondstoffen aan brouwers soms wel tientallen jaren hetzelfde bleven. Het is moeilijk om hierop recepten te baseren.

Een van de belangrijkste bronnen van het vroegere brouwen is het ‘Loflied van Ninkasi’. Het lied is een mythologisch gedicht waarin wel over een brouwproces gerept wordt, maar geen sprake is van een echte beschrijving van het proces of de ingrediënten; het is een incompleet overzicht van een paar individuele stappen.

Onderzoekers maakten drank na

Wetenschappers van de Universität München hebben in 2005 via een experiment geprobeerd de drank na te maken. Het zogenaamde Tall Bazi experiment (genoemd naar een archeologische vindplaats in Syrië). Door gebruik te maken van koude most konden de wetenschappers toen een brouwsel verkrijgen met alcohol. Toch moet dit resultaat volgens Damerow sceptisch worden bekeken.

Kleitablet

Niets wijst erop dat de condities in het experiment hetzelfde waren als vroeger. Het bewijst alleen dat we bier kunnen produceren onder de omstandigheden van toen.

Dat leidt tot een belangrijke, fundamentele vraag van de auteur: in welke mate is het mogelijk om oude producten met moderne te vergelijken? “Gezien onze gelimiteerde kennis over het Soemerische brouwproces, kunnen we niet eens met zekerheid zeggen of hun product alcohol bevatte,” schrijft Damerow.

Ook interessant:

Bier kan risico op hart- en vaatziekten verlagen
Geheelonthouders leven korter!
Gen bepaalt hoeveel alcohol je drinkt

Reageren via Facebook

Reacties

Over Krijn Soeteman

Krijn Soeteman studeerde kunst- en architectuurgeschiedenis in Groningen, maar kwam in Amsterdam al snel op het snijvlak van kunst en wetenschap terecht. Het verwerken van veelal bèta-wetenschappelijke teksten opende nieuwe deuren en haalde oude interesses weer naar boven.

Momenteel voornamelijk werkzaam vanuit Amsterdam als wetenschaps- en cultureel journalist.