Strategisch kiezen is ons overblijfsel van de primaten /reageer

Strategisch kiezen is ons overblijfsel van de primaten
  • door: Ilse Naus
    over: biologie, personeel, genetica
    op: 2 februari 2012
  • Sommige primatensoorten zijn in staat dezelfde beslissings-strategie te gebruiken als mensen.

  • Mogelijk betekent dit dat onze manier van keuzes maken al vroeg bepaald is in de evolutie.

Keuzes maken is in ons dagelijks leven aan de orde van de dag. Nu blijkt dat we een algemene strategie delen met apen van de oude wereld, ofwel de grotere apen zonder staart. Verschillende experimentele spelstrategieën met apen en computers en/of met mensen wijzen dit uit.

Onderzoekers van de Georgia State University ontwikkelden een test met figuren op de computer voor paren van rhesusapen en mensen. Als partners dezelfde keus maakten voor een figuur was de beloning hoger. Elk individu kreeg een beloning in de vorm van geld (voor de mensen) of voedsel (voor de apen) bij de keuze voor een bepaald figuur op een beeldscherm.

Hoogste beloning

Er waren twee situaties: een conditie waarin ze niet konden zien wat de ander koos vanwege een onzichtbare cursor en een conditie waarin dat expliciet wel kon om te onderzoeken of het effect had op de keuze die de partner zou maken. Paren van rhesusapen waren, net als de mensenparen overigens, in beide situaties beter in staat om vaker voor de figuur met de hoogste beloning te kiezen.

De rhesusapen waren in staat om flexibel te reageren afhankelijk van de beslissing van de partner, maar ook om daarnaast mentale remmingen toe te laten. Ze kunnen meerdere spelstrategieën toepassen wanneer het spel daar om vraagt.

In een eerder experiment uit 2008 van de afdeling Neurobiologie van Yale University School of Medicine (USA) werden rhesusapen getest in een competitief spel tegen de computer. Hierbij waren er slechts twee keuzes -voor het linker of rechter deel van het scherm- en alleen wanneer de aap hetzelfde deel als de computer koos werd het beloond met een druppel sap. Een aantal apen waren geneigd om in 60-70% van alle testen voor het rechterdeel te kiezen.

Rhesusaap past zijn strategie aan

Om te corrigeren voor de natuurlijke voorkeur voor de apen werd in de tweede testsessie de computer ingesteld om precies het tegenovergestelde te doen. Dit betekende dus bijvoorbeeld dat de computer nu in 60-70 % van de gevallen voor juist het linkerdeel koos bij de apen die eerder geneigd waren in dezelfde mate voor rechts te kiezen.

De apen gingen spelen volgens een win-stay lose- switch strategie waarbij de kansverdeling bij elk van de twee keuzes richting de 50% ging. Dit betekende dat als de beloning bij een bepaalde keuze vaker voorkwam het dier eerder bereid was om dezelfde keuze opnieuw te maken (win- stay) of juist voor de andere keuze te gaan wanneer de verkeerde keuze was gemaakt (lose- switch).

Het feit dat de apen kozen voor een nieuwe strategie duidt op een leerproces volgens reinforcement- het versterken van het proces wanneer de uitkomst eerder positief was. Mensen kiezen ook eerder voor een gebeurtenis waar een positieve ervaring aan gekoppeld is. De informatie voor dit leerproces is opgeslagen in ons voorbrein- de prefrontale cortex.

Keuzegedrag

Het is al langer bekend dat ook andere primaten actieve neuronen in het voorbrein gebruiken voor dagelijks keuzegedrag. Eerdere ervaringen worden gekoppeld aan het gebruik van bepaalde strategieën, waarbij een neuraal circuit betrokken is.

Waar de onderzoekers geen rekening mee hebben gehouden is dat in het dagelijks leven een beloning niet direct op een keuze volgt en soms zelfs uitblijft. Waar baseren we dan onze keuze op? Verder zijn wij mensen soms bereid om onszelf op te offeren voor het geluk van de ander en dat is met deze experimenten niet te verklaren.

De gelijkenis tussen mens en rhesusaap gaat dus wel op bij een simpel spelopzet, maar het is maar de vraag of de apen net zo succesvol kunnen blijven spelen als mensen, wanneer het strategisch spel complexer wordt.

Ook interessant:

Succes is een keuze, ook in een studie
Verwachte spijt lijkt goede raadgever
Leervermogen, het fundament voor innovatie

Reageren via Facebook

Reacties

Over Ilse Naus

Ik ben een dierbioloog met een sterke interesse in diergedrag, toepassingen van biologische onderwerpen op de maatschappij en de gezondheid van mens en dier. Omdat ik mijn kennis graag wil delen met anderen en de wetenschap voor iedereen toegankelijk wil maken, heb ik me in mijn laatste jaar gespecialiseerd in de richting van de wetenschapsjournalistiek. Je kunt mij ook vinden op Linkedin en Facebook.