Wiskunde als wapen in de war on terror /reageer

Wiskunde als wapen in de war on terror

Het mooie van wiskunde is dat je het overal op kan toepassen, aldus Roy Lindelauf tegenover SYNC. “Ook op terrorisme: daar loop je uiteindelijk ook gewoon tegen een wiskundig probleem aan.”

Lindelauf, die als onderzoeker en docent is verbonden aan de Nederlandse Defensie Academie, promoveerde 24 oktober op onderzoek waaruit blijkt dat de speltheorie kan helpen bij het herkennen en analyseren van ondergrondse netwerken. Hij denkt zo niet alleen een beter inzicht te geven in de structuur van netwerken, maar hoopt ook het leger te helpen. “Hopelijk kan ik zo de levens van mijn collega’s sparen.”

Extra dimensie

Wie zijn de belangrijkste pionnen binnen een terroristisch netwerk? Dat is in het kort het wiskundige probleem dat Lindelauf wilde oplossen. Daarvoor keek hij naar twee gebeurtenissen uit de recente historie: de aanslag van de Jemaah Islamiyah op Bali (Indonesië) en die van Al Qa’ida op de Twin Towers in New York. De terroristische netwerken zijn onderzocht aan de hand van de spel- en grafentheorie uit de wiskunde, waarmee onderlinge relaties in kaart kunnen worden gebracht.

Tot voor kort werden bij dit soort analyses van ondergrondse netwerken vooral de grafentheorie toegepast. Dit model kijkt op drie manieren naar de relatie tussen twee personen: het aantal directe relaties dat ze onderhouden, in welke mate een persoon verschillende delen van een netwerk met elkaar verbindt en hoe dicht een bepaald persoon tot andere personen staat.

De speltheorie voegt hier een extra dimensie aan toe, door niet alleen te kijken naar de directe relatie tussen personen, maar aanvullende informatie ook in de overweging mee te nemen. Zo wordt ook gekeken of en hoe vaak personen bepaalde bijeenkomsten of plaatsen bezochten, welke taken zij uitvoeren en hoe zij radicaliseerden. Dankzij de wiskundige modellen die Lindelauf hierop ontwikkelde, kan dit soort informatie in bestaande analysesoftware worden geïmplementeerd.

Wiskunde kan het niet alleen

Lindelauf paste beide modellen toe op openbare informatie over de twee eerder genoemde terroristische netwerken en dat leverde opvallende resultaten op. Zo identificeert de speltheoretische analyse een van de Bali-zelfmoordterroristen als nummer 3 op de lijst van belangrijke personen binnen het netwerk, iets wat de standaard analyse minder sterk naar voren kwam. Lindelauf concludeert in zijn proefschrift: “Achteraf kan worden geconcludeerd dat identificatie van deze zelfmoordterrorist op zijn minst een verstorend karakter op de operatie zou hebben gehad.”

Wiskunde kan zo dus helpen in de oorlog tegen terrorisme, maar de wiskunde kan dit niet alleen, zo benadrukt Lindelauf. “Binnen terrorismebestrijding zijn er verschillende expertisegebieden en die blijven allemaal nodig. Er komt echter steeds meer data beschikbaar en computers worden steeds krachtiger. Als het bedrijfsleven zo slim is om hierop in te spelen, waarom zouden wij dat dan niet ook doen? Ik ben ervan overtuigd dat het meerwaarde biedt. Zeker in de Verenigde Staten en Engeland wordt het al uitvoerig toegepast, maar daar liggen de budgetten ook hoger.”

De toekomst voorspellen

Lindelauf denkt dat de toepassing van de twee wiskundige methodes voor een completer beeld kunnen zorgen, waardoor ondergrondse netwerken beter en sneller kunnen worden ontleed. Met andere woorden: twee computermodellen weten meer dan één. Zorgt meer informatie niet juist voor meer stof tot discussie? “Het zorgt inderdaad voor meer informatie, maar ook voor een completer beeld. Tot voor kort werd alleen naar de structuur van een netwerk gekeken, dankzij nieuwe datastromen wordt een analyse rijker. Daardoor kunnen analisten een betere afweging maken.”

Lindelauf hoopt zijn onderzoek de komende jaren verder uit te breiden, in samenwerking met de Universiteit van Tilburg en de TU Delft. De volgende stap? “Ik heb nu gekeken hoe netwerken in elkaar zitten en welke personen binnen netwerken je moet aanpakken om terreur effectief te bestrijden. Wellicht is het ook mogelijk om op basis van historische data de mogelijke volgende stappen van deze personen te onderzoeken, en zo de toekomst te voorspellen.” Wordt dus ongetwijfeld vervolgd.

Reageren via Facebook

Reacties

Over Rob van Leeuwen